پیام معنادار «ملاعمر» در ادامه سفر کرزی به عربستان

یک روز پس از بازگشت حامد کرزی رئیس جمهوری از عربستان سعودی، ملاعمر سرکرده طالبان در پیام تبریک معناداری به مناسبت عید سعید فطر به بیان مواضع این گروه درباره اوضاع کنونی جنگ و آمریکا پرداخت. ملاعمر در این پیام طولانی با اشاره به موضوعات مختلف، روند مذاکرات را مورد تاکید قرار داده و به نوعی غیرمستقیم به بیان احتمال وقوع راه حل برای پایان بحران کنونی پرداخته است. **ماهیت پیام سرکرده طالبان در این پیام که از طریق برخی رسانه های داخلی منتشر شده به طرح موضوعاتی با عناوین' وضعیت کنونی جنگ'،'عقب نشینی تعداد محدودی از نیروهای آمریکا از افغانستان'،' پایگاههای دائمی آمریکا،' مذاکرات صلح' و ' اجلاس بن دوم' پرداخته است. در ابتدای این پیام آمده است: دشمنان اسلام و افغانستان امسال را یک مرحله مهم برای شکست طالبان و رسیدن به اهداف شوم خویش دانسته بودند اما درعمل همه برنامه هایشان ناکام ماند و برعکس اتفاق افتاد. این پیام افزوده است: دشمن دچار خسارت های جانی و مالی بسیاری شده و طالبان در همه امور پیشروی داشته اند به طوری که به تلفات بیشتر نیروهای خارجی و ساقط کردن هواپیماها و بالگردهایشان پرداخته اند. در ادامه این پیام با اشاره به پایگاههای دائمی آمریکا در افغانستان آمده است: ملت افغانستان به هیچ وجه آماده نیستند آمریکایی ها اینجا پایگاههای دائمی داشته باشند. این پیام افزوده است: افغان ها حضور نیروهای اشغالگر را به معنای اشغال بیگانه می دانند و همه اقشار مردمی در یک اتفاق نظر با طالبان موضع مشترکی درباره پایگاههای دائمی آمریکا دارند. **بن دوم ناکام است سرکرده طالبان همچنین درباره اجلاس بن دوم گفته است: 'این نشست تفاوتی با کنفراس 10سال پیش ندارد زیرا نمایندگان واقعی مردم افغانستان در آن حضور ندارند'. ملاعمر هشدارداده که بحران افغانستان با راه حل های مصنوعی و نمایشی حل نمی شود و مداخله و حضور خارجی ها باید پایان یابد ملاعمر در بخش دیگری از پیام خود با اشاره به ' مذاکرات' آورده است: 'امارت اسلامی ( حاکمیت طالبان) عامل بحران کنونی کشور را موجودیت نیروهای اشغالگر، بمباران کورکورانه، عملیات شب هنگام، ظلم، شکنجه ها و حاکمیت به زور آنها می داند و حل مسائل را در اختتام این همه مظالم می بیند وهمچنان تأمین مصلحت های دینی ودنیوی کشور وهموطنان را در بر پانمودن یک نظام واقعا مستقل و اسلامی می پندارد'. **راه حل مشروع و نقش عربستان در ادامه این پیام ملاعمر نکته قابل تاملی دارد زیرا آمده است که برای رسیدن به این هدف 'هر راه مشروعی قابل توجه و تامل است'. نخستین بار است که موضع سرکرده طالبان درباره راه حل از طریق راههای مشروع به این شکل مطرح می شود، اگرچه ملاعمر بصراحت از پذیرش مذاکرات صلح سخن نگفته اما آورده که برای پایان بخشیدن به اوضاع کنونی 'هرراه مشروعی قابل توجه و تامل است'. این رویکرد سرکرده طالبان درحالیست که دیروز کرزی سفر دوروزه خود به عربستان را پس از ملاقات با ' ملک عبدالله' پادشان این کشور پایان بخشید و به کابل بازگشت. سخنگوی وزارت امور خارجه افغانستان دیروز در جمع خبرنگاران گفت: نظر عربستان درباره مذاکرات صلح با طالبان جلب شده است. بسیاری از منابع نیز بااشاره به جایگاه و نقش مهم عربستان سعودی در اثرگذاری بر طالبان و تسهیل روند مذاکره، این سفر کرزی در این موقع و چندروز پیش از عید سعید فطر را معنادار تلقی کردند و گفتند که دولت افغانستان تلاش دارد به هر شیوه ممکن روند مذاکرات صلح را به سرانجام برساند. این سفر درشرایطی که رابطه عربستان با دو کشور افغانستان و پاکستان از ابعاد مختلفی در شکل پنهان و آشکار خود از موقعیت ویژه ای برخوردار است، بسیار قابل تامل ارزیابی می شود. نقش میانجیگری عربستان در ماجرای صلح با طالبان از قبل نیز مطرح بوده است؛ سال 2006 میلادی این موضوع به ریاض پیشنهاد شد که براساس شواهد گویا این میانجیگری به برقراری یک دور از مذاکرات با طالبان در عربستان منجر شده است. این درحالیست که البته برخی اسناد افشا شده موسوم به 'ویکی لیکس' نیز بر رابطه عربستان با طالبان و القاعده صحه گذاشته است. عربستان کشوری دارای اهمیت برای دو طرف مذاکره یعنی طالبان و نیروهای خارجی مورد اعتماد است؛ اعتماد طالبان به عربستان به آن علت است که این کشور در کنار امارات (حاکمیت طالبان)و پاکستان، دولت طالبان را قبل از حمله آمریکا به افغانستان در سال 2001 به رسمیت شناخت. برای آمریکا و ناتو نیز رابطه ویژه این کشورها با عربستان سبب بروز اعتماد بین دو طرف شده است؛ آمریکا هزینه های سیاسی زیادی برای عربستان می پردازد و در مقابل ریاض این مهم را با اقدامات نفتی – مالی خود جبران می کند. در افغانستان نیز بین گروههای مختلف، یک رویکرد خاص نسبت به نقش عربستان وجود دارد. براساس گزارش ها، کرزی، پادشاه عربستان را ازجمله قویترین شرکا برای ورود به مذاکره با طالبان می داند؛مقام های افغان نیز بر'حضور عربستان در اقدامات آتی مذاکره با طالبان' تاکید کرده اند. شورای عالی صلح افغانستان نیز از سال گذشته به ریاست 'برهان الدین ربانی' رئیس جمهوری پیشین این کشور تشکیل شده و باهدف تحقق روند مصالحه تاکنون تلاش های زیاد داخلی و خارجی ازجمله حضور در چند کشور منطقه ازجمله پاکستان، ترکیه و عربستان سعودی داشته است. **ملاعمر کجاست؟ رویکرد تازه سرکرده طالبان درحالی امروز در آستانه عید سعید فطر و به این بهانه علنی می شود که طی چند هفته گذشته یکی از نمایندگان مجلس افغانستان بارها مدعی شده بود که ' ملاعمر در خانه او به مهمانی آمده و نسبت به مذاکره و صلح با دولت تمایل نشان داده است'. 'هما سلطانی' نماینده مردم استان 'غزنی' در پارلمان افغانستان روز هشتم مردادماه امسال در نشست علنی این نهاد از دولت انتقاد کرد و گفت که هیچ توجهی به گفته هایش درباره گفت و گو با ملاعمر نشده است. این نماینده اظهارداشت: 'ملاعمر همین لحظه در افغانستان و مهمان ماست، پیام او نیز آمادگی برای مذاکره و صلح است'. وی بر ادعای خود تاکید کرد و افزود که درصورت صحت نداشتن سخنانش آماده هرگونه مجازات است. اگرچه منابع رسمی دولتی افغان درمقابل این اظهارات نماینده غزنی، موضعی فعال نگرفتند و اظهارات او را غیرقابل توجه عنوان کردند اما این بحث ها زمانی منتشر شد که از چندماه پیش خبر تائید نشده قتل ملاعمر در برخی رسانه ها منتشر شده بود. شبکه تلویزیونی 'طلوع نیوز' افغانستان دوم خردادماه امسال از قول یک منبع اطلاعاتی موثق اعلام کرد که 'ملاعمر سرکرده طالبان در پاکستان کشته شده است'. در خبر این رسانه که به طور رسمی تایید نشد، آمده بود: سرکرده طالبان درحالی که در پاکستان درحال انتقال از کویته به مکانی دیگر بود، کشته شده است. گرچه مقام های رسمی افغان این خبر را نه تائید و نه تکذیب کردند، برخی رسانه های خارجی احتمال دادند که ' ملاعمر کشته شده اما خبر آن انتشار نیافته است'. این خبر که چند روز پس از اعلام خبر مرگ ' اسامه بن لادن' سرکرده القاعده منتشر می شد و می رفت که به یک بمب خبری دیگری تبدیل شود، با واکنش محتاطانه مقام های امنیتی افغان و نیز تکذیب گروه طالبان همراه شد. 'ذبیح الله مجاهد' که به عنوان یکی از سخنگویان طالبان شناخته می شود همان زمان در تماس با رسانه های افغانستان اظهار داشت: ملاعمر کشته نشده بلکه در افغانستان است و در سلامت کامل به سر می برد. در ادامه این واکنش، سخنگوی اداره امنیت ملی افغانستان در جمع خبرنگاران حاضر شد و گفت: ما تایید می کنیم که ملاعمر پس از انتقال از کویته به وزیرستان شمالی پاکستان ناپدید شده اما نمی توانیم هنوز خبر کشته شدن او را تایید کنیم. 12اردیبهشت ماه امسال بود که آمریکا مدعی شد بن لادن را در نزدیکی اسلام آباد کشته است. ** سرانجام بن دوم حال بحث درباره تحقق روند مذاکره با طالبان درحالیست که براساس برخی گزارش ها، دولت افغانستان اصرار دارد طالبان در نشست بن دوم حضور داشته باشند اما کشورهای آلمان و آمریکا در محافل رسانه ای مدعی هستند که اعضای این گروه نباید در این نشست حضور یابند. گفته می شود براساس نظر افغان ها اگر طالبان در این نشست حضور نیابند، روند مصالحه نیز سرانجام مطلوبی نخواهد داشت. اگرچه ملاعمر در پیام امروز خود نشست بن دوم را بی نتیجه و ناکام خوانده اما 'رایان کراکر' سفیر جدید آمریکا در افغانستان چند هفته پیش در اظهارنظری گفت:' طالبان نمی توانند در اجلاس بن دوم حضور یابند'. به دنبال این اظهارات، مقام های افغان در پاسخ به کراکر گفتند که حضوریا حضور نداشتن طالبان به پیشرفت روند مذاکره و البته تصمیم دولت افغانستان بستگی دارد. به دنبال آن کراکر اظهارات قبلی خود را پس گرفت اما دیروز دوباره سفیر آلمان در کابل گفته است که ' در بن دوم جایی برای طالبان نیست'. **خواب های آمریکا برای منطقه هرچند بسیاری از کارشناسان، صلح با طالبان و پیشرفت صحیح و اصولی روند مذاکره براساس منافع مردم افغانستان را راهکار موثری برای حل بحران این کشور و خونریزی ها معرفی می کنند اما تحلیلگران می گویند، کشورهای غربی مانند انگلیس و آمریکا در ادامه رویکردهای قبلی اینک نیز به دنبال استفاده ابزاری از طالبان، موضوع مذاکره و دیگر مسائل هستند تا زمینه حضور همیشگی خود در منطقه را فراهم سازند. تشدید جنگ در منطقه، تجزیه طلبی در برخی کشورها و حضور دائمی ازجمله اهداف آمریکا در افغانستان اعلام شده است. آمریکا ازیکسو از 10سال گذشته مدعی مبارزه با طالبان بوده و از سویی دیگر درعمل می بینیم که با کمک ها و حمایت های مالی کاخ سفید، امروز طالبان قدرتمندتراز گذشته شده و حتی ناامنی ها نیز بشدت افزایش یافته است. هفته گذشته خبر انتقال مبلغ 360 میلیون دلار توسط آمریکا به طالبان بوضوح انتشار یافت. اگرچه آمریکا و انگلیس این اواخر برای پیشرفت روند مذاکره با طالبان هرکدام به دنبال ربودن گوی سبقت از دیگری نیز بودند، اما درعمل می بینیم که مواضع متناقض و چندگانه این کشورها که طی یک دهه نیز تبعات آن را افغان ها متحمل شده اند، همچنان ادامه دارد. آمریکا از سویی از بحث مذاکره با طالبان حمایت می کند اما از سویی دیگر به دنبال گرفتن امضای افغان ها در پیمانی راهبردی برای ایجاد پایگاههای دائمی نظامی و حضور همیشگی در این کشور است. طالبان همواره خروج نیروهای بیگانه را خواستار بوده و پیش شرط هراقدام یا مذاکره ای اعلام کرده بوده است. این اقدام های دوگانه آمریکا درحالیست که هیچگاه به این پرسش ساده پاسخ نداده که چطوربه دنبال حضور ناکام یک دهه گذشته همراه با حدود 50 کشور دیگر، اینک مدعی تامین امنیت در افغانستان با ایجاد چندپایگاه دائمی نظامی است؟ اگرچه هنوز دولت افغانستان پیمان موردنظر آمریکا را امضا نکرده اند و گفته اند که شرایط افغان ها مبنی بر قانونمند شدن حضور آمریکایی ها در این کشور باید لحاظ شود، اما مخالفت ها با این تصمیم آمریکا هرروز وارد مرحله تازه ای می شود به طوری که دیروز' جبهه وحدت ملی ' افغانستان با حضور علما، اندیشمندان، چهره های دانشگاهی، نخبگان و فرماندهان جهادی شیعه و اهل سنت افغان در مخالفت با پایگاههای دائمی آمریکا اعلام موجودیت کرد. کشورهای منطقه نیز ازجمله روسیه و پاکستان بشدت و به صورت علنی با ایجاد هرگونه پایگاه دائمی واکنش نشان داده اند. در این شرایط به نظر نمی رسد رویکردهای متناقض و چندگانه آمریکا و انگلیس با طرح موضوع مذاکره با طالبان با وضع کنونی به نتیجه دلخواه برسد به همین علت باید منتظر نشست و دید که دولت افغانستان چطور می خواهد با استفاده از ظرفیت های بومی و منطقه ای زمینه تحقق صلح و امنیت در این کشور را فراهم سازد.