فاشیسم زبانی در هرات بیداد می کند

ما فارسی زبان‌ها درون یک زبان به سر می‌بریم که این زبان نه ایرانی نه تاجیکی و نه افغانستانی است. یک زبان است‌که نام آن "پارسی، فارسی، پارسی دری و فارسی دری" در متن و ادبیات هزارساله‌ی زبان و ادبیات فارسی یاد شده‌است: "بفرمود تا پارسی دری/ نبشتند و کوتاه شد داوری" (شاهنامه). "ز ﺷﻌﺮ ﺩﻟکﺶ ﺣﺎﻓﻆ کﺴﯽ ﺑﻮﺩ ﺁﮔﺎﻩ/ کﻪ ﻟﻄﻒ ﻃﺒﻊ ﻭ ﺳﺨﻦ ﮔﻔﺘﻦ ﺩﺭﯼ ﺩﺍﻧﺪ" و...

بنابراین اگر قرار باشد حکومت افغانستان یا به‌طور مشخص شهردار هرات بخواهد که هر واژه در ایران گفته‌می‌شود، نباید در افغانستان گفته‌شود، زیرا آن واژه ایرانی است. نخست باید تاجیک‌ها و هزاره‌ها را (که فارسی زبان مادری شان است) در کوچ اجباری از افغانستان بیرون کنند؛ دوم، بر کسانی دیگر که از قوم اوزبیک، پشتون و... فارسی صحبت می‌کنند، جزیه و جریمه مقرر کنند؛ و سوم، متن و ادبیات هزارساله‌ی ادبیات فارسی را در افغانستان بسوزانند.

درغیر این صورت حکومت نمی‌تواند واژه‌های زبان فارسی را به ایرانی، تاجیکی و افغانستانی و... جدا کند. بهتر این است حکومت از چنین اقدام‌های ضد حقوق بشری، ضد کثرت‌گرایی فرهنگی و ضد وحدت ملی دست بردارد. با واژه‌ی دانشگاه دشمنی کنید که ایرانی است، با واژه‌ی خیابان دشمنی کنید که ایرانی است، خلاصه با همه واژه‌های فارسی دشمنی کنید که ایرانی است. هیچ شکی وجود ندارد که ایرانی نباشد؛ ایرانی است، تاجیکستانی است و افغانستانی است.
اگر بگوییم "ون منیت صبر اوکه، سی فی را سند کنم، کامپیوتر را لاک اوت می‌کنم" حکومت نمی‌گوید چه می‌گویی و چه می‌نویسی؟ تحسین می‌کند که دری افغانی گپ می‌زند. اگر بگوییم "اندکی بایست، درخواست را بفرستم، کامپیوتر را خاموش می‌کنم" می‌گویند چرا ایرانی سخن گفتی؟!

بهتر این است‌که توان و نیرو بشری مردم، جامعه و دولت را برای نفاق و گسست‌های فرهنگی و اجتماعی به‌کار نبریم. به زبان مادری مردم مداخله نکنیم. کسی می‌گوید "در راه استم می‌رسم". کسی می‌گوید "در مسیر استم می‌رسم" و... . مردم هرات می‌گویند خیابان. کابلی‌ها می‌گویند سرک. شاید کسی بگوید راه.
شهردار هرات نباید با استفاده از نشان حکومت خیابان‌زدایی کند به جای خیابان سرک بنشاند که خیابان واژه‌ی ایرانی است و سرک واژه‌ی افغانی. اشتباه‌های تاریخی را تکرار نکنیم. تاریخ تکرار آن اشتباه‌ها گذشته است. زبان و واژه‌ها شانده نمی‌شوند، واژه‌ها و زبان مال مردم و گویشوران است؛ مهم این است‌که مردم و گویشوران یک زبان چه می‌گویند.

یعقوب یسنا