رازهای پشت پرده رهایی «انس حقانی»

هرچند مذاکرات دور اخیر امریکا و طالبان بدون هیاهو و به دور از چشم رسانه‌ها انجام شد امّا حالا نتیجه آن آشکار شده است؛ آزادی "انس حقانی".

مذاکرات ایالات متحده و گروه طالبان به دور نهم رسیده بود که ناگهان از سوی دونالد ترامپ قطع شد. ترامپ اعلام کرد که به جای ادامه مذاکره با طالبان، جنگ با طالبان را تشدید خواهد کرد. این در حالی بود که دو طرف مذاکره از رسیدن به توافق نهایی سخن می‌گفتند. خلیل‌زاد و طالبان گفته بودند مشغول نوشتن توافق‌نامه پایانی هستند.

تحلیل‌گران سیاسی به دنبال یافتن پاسخ این سؤال بودند که ترامپ چرا به صورت ناگهانی مذاکره با طالبان را آن‌ هم پس از نزدیک شدن به موفقیت به هم زده است. برخی بر این باور بودند که ترامپ در گرفتن تصمیم‌های ناگهانی و بدون علّت رکورد شکن است و در مدت ریاست جمهوری خود بارها این کار را کرده است؛ برخی دیگر علّت قطع مذاکره با طالبان را در خود مذاکرات جست‌وجو می‌کردند.

به باور این صاحب‌نظران هدف ایالات متحده امریکا از مذاکره با طالبان این بود که طالبان و دولت کنونی افغانستان را دور یک‌ میز جمع کند و از مجموعه آن‌ها دولت ائتلافی موقتی را به وجود آورد. خلیل‌زاد نماینده خاص امریکا در این مذاکرات بسیار سعی کرد تا طالبان را به مذاکره مستقیم با دولت افغانستان بکشاند و این گروه را برای تشکیل یک دولت ائتلافی با مقامات افغان راضی کند؛ امّا طالبان به این خواست امریکا تن نداد و بارها اعلام کردند که با دولت به گفته طالبان دست‌نشانده کابل مذاکره نمی‌کند.

در نتیجه طرح و هدف اصلی امریکا از مذاکره با طالبان به نتیجه نرسید و ترامپ مذاکره با طالبان را به هم زد.  

به نظر می‌رسد این تحلیل با اسرار پشت پرده مذاکرات امریکا و طالبان مطابقت دارد؛ در عین حال این بخشی از واقعیت مذاکرات امریکا با طالبان است؛ بخش دیگری آن این است که اقدام دونالد ترامپ در پایان دادن به مذاکره با طالبان یک مانور سیاسی بود؛ در افکار عمومی و رسانه‌های جهانی طالبان برنده مذاکرات و امریکا بازنده آن مطرح شده بود.

ترامپ با این کار خود می‌خواست در افکار عمومی و رسانه‌ای امتیاز طالبان را کمتر کند. چنان‌که این اقدام ترامپ اخطاری به طالبان نیز بود که به برخی از خواسته‌های ایالات متحده امریکا باید تن بدهد.

مهم‌ترین دلیل این تحلیل این است که ایالات متحده امریکا مذاکره با طالبان را پس از یکی دو هفته از سر گرفت. زلمی خلیل‌زاد به منطقه آمد؛ به روسیه، پاکستان و افغانستان سفر کرد و با مقامات این کشورها درباره ادامه مذاکره با طالبان دیدار کرد.

رسانه‌های جهانی ایالات متحده با آب و تاب گزارش دادند که مقامات این کشورها به صورت جدّی خواستار ادامه از سرگیری مذاکره ایالات متحده با طالبان شده‌اند. پس از آن خلیل‌زاد مذاکرات آرام و بدون سر و صدای خود را با رهبران طالبان در پاکستان و قطر آغاز کرد.

البته نقش پاکستان را در این میان نباید از یاد برد؛ مذاکره امریکا و طالبان از آغاز طرح پاکستان بود. از سرگیری دور جدید مذاکرات نیز نتیجة میانجی‌گری پاکستان بین طالبان و ایالات متحده امریکا می‌باشد.

هرچند مذاکرات دور اخیر امریکا و طالبان بدون هیاهو و به دور از چشم رسانه‌ها انجام شد امّا حالا نتیجه آن آشکار شده است؛ آزادی "انس حقانی" و دو تن دیگر از فرماندهان گروه حقانی نتیجة مذاکرات اخیر امریکا با طالبان است.

گروه حقانی که آن را جلال الدین حقانی تأسیس کرده است یکی از گروه‌های تروریستی است که ده‌ها جنایت جنگی و عملیات تروریستی در افغانستان انجام داده است. پشت خشن‌ترین و بدترین عملیات تروریستی خونین در افغانستان گروه حقانی حضور داشته است.

انس حقانی پسر بنیادگذار این گروه و یکی از فرماندهان عملیات‌های تروریستی در افغانستان توسط نیروهای امنیت ملی بازداشت شد. خانواده‌های شهدا و دسته‌های مختلف مردم بارها از رهایی انس حقانی اظهار نگران کرده از دولت خواهان محاکمه و مجازات این تروریست خطرناک شده بودند.

دولت نیز بارها وعده انجام چنین کاری را داده بود و اعلام کرده بود که انس حقانی خط قرمز دولت است و هرگز آن را رها نخواهد کرد؛ امّا برخلاف انتظار روز سه شنبه 21 عقرب سه تروریست گروه حقانی به شمول انس حقانی را از بند رها و به دفتر سیاسی طالبان در قطر تحویل داده شد.

ظاهر قضیه آن است که انس حقانی و دو تن دیگر، با دو استاد دانشگاه امریکایی در کابل که در اسارت طالبان بودند مبادله شده اند که چنین هم شده است؛ امّا این مبادله یک نیمه پنهان نیز دارد که مهم‌تر از نیمه پیدای آن است و آن مربوط به روند مذاکرات امریکا و طالبان می‌شود.

ظاهراً بهایی که طالبان برای رهایی انس حقانی و دو تن دیگر داده اند این است که علاوه بر آزادی دو استاد دانشگاه امریکایی، با نمایندگان دولت افغانستان به طور مستقیم مذاکره خواهند کرد. موضوعی که طالبان تاکنون به آن تن نداده بودند و باعث خشم ترامپ و برهم زدن مذاکرات گردید.

از آن طرف طالبان با تن دادن به مذاکره مستقیم با دولت افغانستان، به دو خواسته خود رسیدند؛ انس و دو فرمانده دیگر خود را آزاد کردند و امریکا را راضی کردند که مذاکرات خود با طالبان را از سر بگیرد.

چنان‌که اشاره شد طرح ایالات متحده امریکا این است که در این مذاکرات طالبان را به تشکیل دولت موقت ائتلافی با دولت افغانستان و برخی چهره‌های سیاسی راضی کند و در نهایت با ایجاد یک دولت طرفدار خود، نیروهای نظامی خود را از افغانستان بیرون ببرد و از زیر بار سنگین تلفات انسانی و خسارات مادی آبرومندانه خود را نجات دهد.

برخی بر این باورند اختلافات جاری نامزدان انتخابات ریاست جمهوری و بردن انتخابات به سوی بحران و نزاع‌های ممتد در راستای این طرح امریکا می‌باشد. دیده می‌شود که در روزهای اخیر موضوع انتخابات کم کم از دست کمیسیون انتخابات و نامزدان بیرون شده، توسط دستگاه‌های اطلاعاتی و سفارت‌خانه‌های غربی و نهادهای بین المللی کنترل می‌شود؛ تا آن را برای رسیدن به طرح‌های مورد نظر خود مدیریت  کنند.

سفرهای مقامات امریکایی مانند وزیر دفاع، خارجه و رئیس مجلس نمایندگان آن کشور به افغانستان و دیدارهای پیاپی آن‌ها با اشرف غنی و عبدالله پس از برگزاری انتخابات با هدف مدیریت انتخابات و رساندن آن به بحران و سرانجام حل بحران با تشکیل حکومت موقت با مشارکت طالبان انجام شده است.

از آن طرف نشانه‌هایی از تن دادن طالبان به مذاکره مستقیم با دولت افغانستان اکنون آشکار شده است. در روزهای اخیر صحبت از سفر هیئتی از شورای امنیت ملّی افغانستان به قطر و مذاکره با مسؤلان سیاسی طالبان می‌شود.

هرچند طالبان این خبر را تکذیب کرده‌اند؛ امّا آگاهان سیاسی آن را تأیید می‌کنند. گفته می‌شود آزادی انس حقانی نتیجه دیدار مقامات امنیت ملی با نمایندگان سیاسی طالبان در قطر است. در این صورت گام‌های اساسی در جهت تحقق حکومت ائتلافی موقت مورد نظر امریکا برداشته شده است.