سرانجام صلح یا جنگ با طالبان

تحرکات سیاسی جدید در رابطه با صلح در افغانستان سرانجام طالبان را از یک گروه منفور و مخفی به گروهی بالنده و پر تحرک در عرصهء سیاسی مبدل ساخت . این گروه که مطرود عام و خاص ، خودی وبیگانه بود امروز خود را بیش از آنچه استحقاق دارد نشان میدهد.این مطلب را می توان از ابراز نظرات شان در خصوص کنفرانس های طرفداران نظام پارلمانی درآلمان به خوبی مشاهده نمود. این گروه که خود به عنوان یک گروه تبهکار و وطن فروش مشهور است بعد از طرح صحبت های صلح چنان به خود امیدوار شده اند که به خود اجازه می دهند در زمینهء سیاست های کلان مدیریتی کشور اظهار نظر کرده و خود را همسو و همنظر با کرسی نشینان کابل نشان دهند .نکتهء دیگر در این اظهارات این است که این گروه خود را حامی یکپارچگی کشور و تنها نگهبان و پاسدار آن معرفی میکنند.یعنی بالندگی و برندگی خود را درآیندهء سیاسی کشور نشان میدهند.از این مجمل می توان مفصل قصهء ناخواندهء سیاسی و امنیتی کشور بعد از حضور این گروه در ساختار سیاسی و نظامی آینده کشور را خواند. نه تنها نوید ثبات و امنیت را نمی توان از آن شنید بلکه سرآغازفصلی سرد ازبحران و نا امنی و بی ثباتی را می توان پیش بینی کرد. مگر اینکه افغانستان و جامعه جهانی چنان همت بکنند که تمام قبایل سرحدی را خلع سلاح نموده و مرزهای افغانستان را با پاکستان به شدت تحت کنرل بگیرند که این امر نیز از لحاظ عملی دور از واقعیت به نظر میرسد. بنابراین لازم است دست اندر کارن امر دقیق عمل کرده و هوشیار باشند که آیا با وجود پذیرش شرایط دولت از سوی این گروه مانند آتش بس و قانون اساسی آیا در میدان عمل توانایی مقابله با گروه خود سری چون طالبان را دارند .این گروه و حامیانش سنتاً تابع هیچ قانونی نبوده و حتی ارتش مجهز پاکستان تاکنون با آنها نتوانسته کنار بیاید پس چگونه دولت ضعیف افغانستان با یک اردوی فقیر و غیر مسلح از پسِ عادت های قبیله ای و خودسری این گروه بر خواهند آمد .امضاء کردن پیمان صلح با این گروه آسان است ولی پابند نمودن آنها به آن معاهدات امریست غیر ممکن .بخصوص زمانی که که سیاست های عامدانه و مداخله جویانهء حامیان سنتی شان نیز به دنبالشان باشد .پس با این اوصاف چارهء کار در کجاست ؟ مکانیسم های مواجهه با این گروه عملا در سه گزینه خلاصه میشود.یکی همان است که چندین سال دولت کرزی به دنبال آن بوده و امروزه آمریکاییان آن را درپیش گرفته اند و توضیح دادیم که چه عوارض و پیامدهایی خواهد داشت.راه حل دوم مبارزه با آنها تا سر حد اضمحلال کامل شانست که البته این رویکرد نیز به نظر میرسد عملی نباشد. چرا که حامی در داخل و خارج افغانستان ندارد یعنی هم آمریکا منافع خود را در تداوم جریان طالبان میداند و به وجود نیروهای پرخاشجوی طالبان برای نقش آفرینی های داخلی و بین المللی به خصوص برای مقابله با ایران نیازمند است؛ یعنی انتظار میرود این بار طالبان آلت دست آمریکاییان قرار گیرد که این امر چشم انداز جدیدتری برای نقش آفرینی های طالبان به حساب خواهد آمد. و هم دولت قومگرای کابل انگیزه ای تمام عیار برای مقابله با طالبان ندارند؛ و گرنه برخورد با یک گروه تروریستی برای ناتو و 40 کشور جهان امری ناممکن نیست و به دور از عقل است که آنها توانایی مقابله با یک گروه شورشی و پابرهنه را نداشته باشند. پس این گزینه عملاً منتفی است و انگیزه ای برای اجرای آن وجود ندارد.البته تنها حامیان این ایده می تواند جبههء شمال باشد که آنها هم از چنین توانایی و انسجام و حتی درکی درست از ضرورت این امر برخوردار نیستند. راه حل سوم این خواهد بود که به کمک جامعهء جهانی در گوشه ای از مرزهای شرقی کشور مجموعه ای خود مختار برای آنها در نظر گرفته شود تا اولاً آنها درآنجا آمادگی حضور در جامعه را از لحاظ فرهنگی و فکری به صورت مسالمت آمیز مشق کنند وهم حس جاه طلبی و قدرت خواهی شان ارضاء گردد. البته این کار می تواند جنبهء تنبیهی برای پاکستانی ها که 20 سال با سرمایه های اقتصادی، فرهنگی و انسانی افغانستان بازی کرده اند و آنها را به ورطهء هلاکت و نابودی کشاندند نیز داشته باشد که البته همین مسأله چالش اصلی این طرح است و احتمالاً پاکستانی ها با آن مخالفت خواهند و اجازهء چنین توافقاتی را به طالبان نخواهند داد و بر اثر تحریک آنها طالبان بعید خواهد بود که موافقت کنند. چنانکه ملاحظه می شود افغانستان با مشکل و چالش جدی روبروست ،چالشی تاریخی و تمدنی که برای حل همیشگی آن زمانی بس دراز لازم است و دولت مرکزی قدرتمند. تنها چانسی که افغانستان در حال حاضر از آن برخوردار است حمایت نظامی جامعه جهانی است که لازم است تلاش کند این معضل تاریخی را با سرمایه های نظامی ،مالی و دیپلماتیک شان مرتفع سازند؛که شرط اولیه این امر نیز خواست دولتمردان کابل است چنانکه بیان شد، متاسفانه آنها چنین دغدعه ای نیز ندارند چرا که جزئی از همان فرهنگ و ملیت اند. پس انتظار نمی رود که اقدامی جدی در این خصوص انجام گیرد. * محمد مهدی سعیدی