پاکستان در افغانستان به دنبال چیست؟

سخنان شاه‌محمود قریشی، وزیر امور خارجه پاکستان و رجزخوانی‌های سفر اخیر ملا برادر در خاک پاکستان، در واقع از عمق استراتیژیک این کشور در افغانستان پرده برداشت و آن این‌که هنوز جنرالان اطاق فکر راولپندی به دنبال عمق راهبردی (ایالت‌سازی افغانستان) به عنوان ششمین ایالت پاکستانی در نقشه‌ جغرافیای منطقه و به مثابه‌ حیات خلوت اسلام‌آباد در نبرد با هندوستان هستند.

اخیرا قریشی از امریکا خواست تا به خروج شان از افغانستان ادامه دهند و ملا برادر در جمع هواداران گروه طالبان در پاکستان گفت که سر سوزن از خواسته‌های کلان گروه طالبان عقب‌نشینی نخواهیم کرد.

با سبک و سنگین کردن سیاست تاریخی پاکستان و دیدگاه‌های نوظهور در حوزه‌ی سیاست خارجی پاکستان به این نتیجه می‌رسیم که این کشور هنوز با کارت طالبان به دنبال رقم زدن یک بازی خطرناک دیگر در افغانستان هستند.

جنرالان پاکستانی به این باور هستند که می‌توانند با چرخاندان ارابه‌های جنگ در افغانستان و حفظ افغانستان در یک گرداب بدامنی، جلو نزدیکی استراتیژیک کابل و دهلی نو را بگیرند و با ایجاد اهرم فشار نظامی می‌توانند خواسته‌های شان را بر دولت کابل تحمیل کنند.

پاکستانی‌ها دو نوع دیدگاه اقتصادی و سیاسی در سیاست خارجی شان در قبال افغانستان دارند.

دیدگاه اول: پاکستان، افغانستان را به عنوان یک دهلیز مهم اقتصادی برای ایجاد مراوده‌ دو طرفه‌ اقتصادی با کشورهای آسیای مرکزی و چین می‌داند و این یکی از آرمان‌های کلان  پاکستانی‌ها، همواره در طول بیش از سه دهه‌ اخیر، ایجاد روابط اقتصادی و تجاری با کشور‌های غنی از منابع آسیای مرکزی به منظور دست‌یابی به انرژی این منطقه و در عوض انتقال و ترانزیت کالا‌های پاکستانی از طریق افغانستان بوده است. به طور نمونه، می‌توان از تلاش‌های حکومت بی‌نظیر بوتو در زمان رژیم طالبان مبنی بر ترغیب صفر مراد نیازاُف جهت صدور انرژی و انتقال خط لوله‌ی گاز از طریق افغانستان یادآور شد. رؤیایی که اخیراً با ابتکار افغانستان تحت نام‌های خط لوله گاز طبیعی تاپی، شبکه برق آبی کاسا یک هزار، خط انتقال برق توتاپ و امثال آن‌ها در راستای تحقق همگرایی منطقه‌ای بر محور افغانستان در حال پیوستن به حقیقت است.

دیدگاه دوم: این دیدگاه، همانا ترفند جدید در سیاست خارجی پاکستان در قبال افغانستان با حفظ نگاه دیرینه‌ی سیاسی ‌ـ‌ امنیتی‌اش در راستای عملی‌سازی نظریه‌ عمق استراتژیک در قبال افغانستان است. موردی که اخیراً از سوی وزیر خارجه‌ پاکستان قوی‌تر مطرح شد. نظریه عمق استراتژیک که کاربردی وسیع در ادبیات نظامی دارد، به معنای منطقه‌ای است که محل مناسبی به دور از تهدید نیروی دشمن برای عقب‌نشینی یک ارتش و انسجام و پلان‌گذاری نظامی دوباره آن ارتش مورد استفاده قرار می‌گیرد. جنرالان اردوی پاکستان نگاه شان به افغانستان همان ایالت ششم  است که در صورت درگیری با هند بتوانند از خاک افغانستان به عنوان سوق و اداره برای توقف ماشین جنگی هند استفاده کنند.

با توجه به این دو مهم هم دولت ملکی پاکستان و هم نظامیان پنج ستاره‌ی این کشور خواهان حفظ هژمونی اقتصادی و سیاسی شان در افغانستان هستند و این مهم را فقط گروه طالبان که خاستگاه پاکستانی دارند و در واقع از شکم( آی‌اس‌آی) سازمان استخبارات این کشور تولد یافته اند عملی می‌توانند.