حکومت همه شمول طالبان؛ آیا حکومت آنها دوام پیدا خواهد کرد؟

بر این اساس و علی‌رغم ادعای شماری از رهبران طالبان مبنی بر اینکه دولت آنها همه شمول و فراگیر است و آن گروه همه پیش شرط های جهان برای شناسایی را برآورده کرده است، کارشناسان می‌گویند که طالبان یا باید با ادامه سیاست کنونی یا پرداخت هزینه‌های سنگین سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و حتی امنیتی رویکرد کنونی خود را متقبل شوند و یا آماده ایجاد و پذیرش تغییرات بزرگ برای مشروعیت بخشیدن به دولت جدید و باز کردن دروازه های قدرت به روی همه اقشار و اقوام افغانستان باشند.

مولوی امیرخان متقی؛ سرپرست وزارت خارجه طالبان گفته‌است که «دولت کنونی روابطی با چند کشور دارد و هر روز این روابط را گسترش می‌دهد به این امید که جامعه بین‌الملل به زودی دولت ما را به طور کامل به رسمیت بشناسد. دولت ما تمام شروط لازم را برای رسمیت‌شناخته‌شدن از سوی جامعه بین‌المللی تکمیل کرده‌است».

او در عین حال اضافه کرده که طرف‌های بین‌المللی به‌دنبال جلوگیری از به رسمیت‌شناختن بین‌المللی دولت فعلی هستند.

متقی دو روز قبل با برگشت از پاکستان در میدان هوایی کابل گفت همین که به هر کشور سفر می‌کند مورد استقبال رسمی قرار می‌گیرد، به معنای «رسمیت» است و «به رسمیت‌شناختن کدام شاخ ندارد.»

مقتی افزوده‌بود که دولت طالبان در حال حاضر با کشورها نشست و تعلقات دارد.

او افزود که روز به روز سفارتخانه‌ها در کابل بازگشایی می‌شود و سفیران دولت کابل نیز به کشورهای خارجی می‌روند.

متقی بیان کرد که تعامل طالبان با جهان مثبت و رسمی است.

این در حالی است که فاجعه انسانی ناشی از تحریم‌های سنگین بین المللی و عدم رسمیت دولت طالبان از سوی جامعه جهانی همچنان در افغانستان در حال جولان و گسترش است.

با این وجود، هیچ نشانه‌ای از عقب نشینی طالبان یا جامعه جهانی از مواضع خود درباره به رسمیت شناختن دولت جدید مشاهده نمی‌شود و این هم ناامیدی در افغانستان را تشدید کرده است.

طالبان به طور مرتب تاکید می‌کنند که دولت آنها فراگیر و همه شمول است و همه پیش شرط های مطرح شده از جانب جامعه جهانی درباره شناسایی رسمی دولت خود را برآورده کرده اند. در آن سو جامعه جهانی و قدرت های بزرگ همچنان بر لزوم تحقق شرایط خود تاکید می‌کنند و از شناسایی رسمی دولت جدید طالبان احتراز می ورزند.

قربانی بزرگ این وضعیت هم میلیون‌ها نفر از مردم کشور اند که روز به روز با فقر فاجعه‌آمیز و گرسنگی حاد و فراگیر دست و پنجه نرم می کنند و در فصل سرما، بحران انسانی مرگبار ممکن است جانب میلیون‌ها نفر را در معرض خطر قرار دهد.

با این وجود، کارشناسان می گویند که دولت طالبان با رویکرد کنونی، چشم انداز موفقیت آمیز و روشنی در پیش نخواهد داشت؛ زیرا به باور آنها حتی اگر شماری از قدرت های بین المللی و کشورهای همسایه و منطقه به طور یکجانبه اقدام به شناسایی رسمی دولت جدید کنند، این امر لزوماً مشروعیت ملی دولت را تأمین نمی کند و طالبان همچنان با چالش های داخلی ناشی از این امر دست و پنجه نرم می‌کنند.

از آن سو اگرچه تاریخ سیاسی معاصر افغانستان مشحون از تجربه حاکمیت دولت‌های اقتدارگرا، توتالیتر و تمامیت خواه قومی و مذهبی بوده و بسیاری از اقوام و اقشار کشور خود را بیرون از دایره قدرت دیده اند؛ اما مقطع 20 ساله اخیر بسیاری از معادلات سیاسی و اجتماعی را در افغانستان جابه‌جا کرده و مطالبات مردم از حکومت را افزایش داده است.

ناظران می گویند که مردم افغانستان در دو دهه اخیر، پیشرفت های عظیمی در راستای تحقق حاکمیت ملی، فراگیر، مشروع و همه شمول به دست آورده و در این مسیر قربانی های بزرگی داده اند. آنها نمی‌خواهند بار دیگر به تاریخ استبدادزده پیشین بازگردند که در آن مردم در حکومت نقشی نداشتند و رژیم های خودکامه و استبدادی به طور بلامنازع بر سرنوشت شان حکومت می کردند.

فعالیت رسانه های منتقد، راهپیمایی های زنان علیرغم فضای سنگین امنیتی، شبکه های اجتماعی قدرتمند و لجام گسیخته که فشار شدیدی را بر دولت ها وارد می کند و عملاً رهبری افکار عمومی و ایجاد موج های عظیم و قدرتمند سیاسی و اجتماعی را بر عهده دارد و جهانی که به طور همه جانبه بر همه رویدادهای ریز و درشت سیاسی، اجتماعی، فرهنگی و امنیتی در افغانستان نظارت می‌کند امکان بازگشت به گذشته های دور و برافراشتن نظامی اقتدارگرا و غیرمردمی را عملاً ناممکن می سازد.

بر این اساس و علی‌رغم ادعای شماری از رهبران طالبان مبنی بر اینکه دولت آنها همه شمول و فراگیر است و آن گروه همه پیش شرط های جهان برای شناسایی را برآورده کرده است، کارشناسان می‌گویند که طالبان یا باید با ادامه سیاست کنونی یا پرداخت هزینه‌های سنگین سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و حتی امنیتی رویکرد کنونی خود را متقبل شوند و یا آماده ایجاد و پذیرش تغییرات بزرگ برای مشروعیت بخشیدن به دولت جدید و باز کردن دروازه های قدرت به روی همه اقشار و اقوام افغانستان باشند.

نکته مهم دیگر اینکه علی‌رغم ادعای امیرخان متقی درباره اینکه استقبال رسمی از او و سایر هیات‌های سیاسی طالبان در کشورهای دیگر به معنای به رسمیت شناختن دولت آنها از سوی جامعه جهانی است کارشناسان معتقد اند که وضعیت فاجعه آمیز اقتصادی، بن بست سیاسی و بحران‌های رو به افزایش اجتماعی، افزون بر فضای ناامیدکننده فرهنگی در کشور همه نشانگر پیامدهای جدی، ویرانگر و زیانبار عدم شناسایی رسمی دولت طالبان از جانب جامعه جهانی است و در این میان استقبال رسمی و میزبانی یا دعوت از دیپلمات های طالبان در نشست های منطقه ای و بین المللی، آب و نان نمی شود و قادر به مهار و متوقف کردن این هزینه‌های سنگین نیست. پس طالبان برای مهار بحران های بزرگ جاری مجبور اند در برابر اراده مردم افغانستان و جهان تمکین کنند؛ در غیر این صورت باید هزینه های بسیار فاجعه بار ادامه رویکرد کنونی شان را بپردازند.

و نکته پایانی اینکه حتی عمران خان؛ نخست وزیر پاکستان نیز که کشورش به طور همه جانبه از طالبان حمایت کرده و در حال حاضر نیز بزرگترین حامی دولت جدید افغانستان به حساب می آید در سخنرانی اخیر خود در جمع وزرای امور خارجه کشورهای عضو سازمان همکاری اسلامی در اسلام‌آباد هشدار داد دولتی که قادر به پرداخت معاشات کارمندان خود نباشد فرومی باشد و این فروپاشی پیامدهای جدی و جبران ناپذیر برای همه خواهد داشت.