طالبان آری، پاکستان هرگز؛ مردم افغانستان با طالبان کنار بیایند می توانند ولی با پاکستان هرگز

مردم افغانستان می توانند با طالبان کنار بیایند و دست به دست همدیگر دهند تا یک دولت ملی و فراگیر حافظ استقلال و اقتدار کشور تشکیل دهند؛ اما هیچگاه سلطه پاکستان را نخواهند پذیرفت.

نخست‌وزیر پاکستان گفته است: "دیر یا زود، طالبان باید از سوی جهان به رسمیت شناخته شوند".

عمران خان افزود که "هیچ جایگزین دیگری برای طالبان در افغانستان وجود ندارد"؛ بنابراین "تنها گزینه‌ای که جهان در حال حاضر دارد تعامل با طالبان برای پیشبرد امور است."

به گفته او، این نه تنها به نفع پاکستان؛ بلکه "مطابق منافع همه است" که افغانستان دچار هرج و مرج نشود.

عمران خان گفت امریکا باید درک کند که جدا از مساله خود طالبان، حدود 40 میلیون افغان در وضعیت دشواری قرار دارند و با زمستان سخت و کمبود غذا روبرو هستند.

نخست وزیر پاکستان گفت: "آیا انتخاب دیگری غیر از طالبان داریم؟ نه نداریم. اگر طالبان و حکومت‌شان تحت فشار قرار بگیرد خوب است؟ نه. پس دنیا باید با آنها کار کند."

او همچنین گفت که "طالبان یک جنبش قدرتمند ایدئولوژیک است و از فرهنگی نمایندگی می‌‌کند که برای غربی‌ها کاملا بیگانه است".

بخشی از اظهارات نخست وزیر پاکستان درباره طالبان کاملا واقع بینانه است؛ زیرا هیچ شکی وجود ندارد که طالبان یک واقعیت انکارناپذیر است که باید پذیرفته شود. این چیزی است که وجود دارد و نمی توان با امتناع از پذیرش آن، اصل وجود آن را انکار کرد یا آثار و پیامدهای حضور و حاکمیت آن را نادیده گرفت.

طالبان برخاسته از متن و بطن جامعه افغانستان است؛ یک جنبش ملی و اجتماعی که از بخشی از جامعه نمایندگی می کند و با پشتوانه آن به قدرت رسیده است. بنابراین وقتی از طالبان از صحبت می شود، سخن درباره یک جنبش بی ریشه نیست. طالبان دارای پایگاه اجتماعی بسیار قدرتمندی هستند که باید درک و شناخته شود.

بنابراین طالبان یک نیروی بیگانه و خارجی نیست. جریانی است در عرض جریان های ملی و قومی و مذهبی دیگر که از حق حاکمیت و دسترسی به قدرت برخوردار است و برای تامین صلح و ثبات و امنیت پایدار، مشارکت مؤثر طالبان در یک ساختار سیاسی فراگیر و ملی، یک نیاز جدی است؛ نیازی که در کنفرانس بن اول عمدا و به طرزی نابخردانه نادیده گرفته شد و تبعات و هزینه های آن را نیز مردم افغانستان در طول 20 سال گذشته پرداختند.

از جانب دیگر، مساله سرنوشت 40 میلیون نفر در میان است؛ جمعیتی انبوه که با خطر فقر فاجعه بار و قحطی مرگبار رو به رو است و این کاملا به تصمیم گیری درباره سرنوشت سیاسی طالبان بستگی دارد.

جهان در برابر مردم افغانستان مسئول است. به بیان دیگر، اگر قدرت های بزرگ به بهانه به رسمیت نشناختن دولت طالبان، به گرسنگی دامن می زنند و فاجعه را نزدیک تر می کنند، در قبال همه پیامدهای آن مسئول اند و باید پاسخگو باشند.

بنابراین درخواست برای به رسمیت شناختن طالبان یک مطالبه مشروع برای نجات جان میلیون ها انسانی است که از فقر و گرسنگی رنج می برند و هیچکس نمی خواهد کاری برای نجات آنها انجام دهد و طالبان به عنوان حاکم کنونی کشور نیز به دلیل انزوای سیاسی و تحریم اقتصادی، توان لازم برای مهار فاجعه را ندارد.

با اینهمه، مساله اصلی این است که عمران خان، نخست وزیر پاکستان است نه رییس دوفاکتوی دولت افغانستان. مردم افغانستان نیازی به دلسوزی های پدرانه او ندارند؛ زیرا از پاکستان متنفر اند. از دید آنها اشغال افغانستان توسط پاکستان هیچ تفاوتی با اشغال کشور توسط امریکا، انگلیس، روسیه و هیچ کشور دیگری ندارد.

بنابراین رییس دولت اسلام آباد باید بداند که او حاکم بر سرنوشت مردم افغانستان نیست و حق ندارد با طرح مکرر این ادعا که طالبان نماینده فرهنگ و ایدئولوژی مردم افغانستان است، مانع از تشکیل یک ساختار ملی، مشروع و مبتنی بر حضور عادلانه همه اقوام، اقلیت ها و مذاهب کشور شود.

مردم افغانستان به بلوغ سیاسی کافی رسیده اند و از نظر تاریخی و تمدنی نیز پیشینه ای ریشه دار و پرافتخار دارند که هرگز با یک کشور بی تاریخ و بی ریشه به نام پاکستان، قابل مقایسه نیست؛ بنابراین آنها نمی توانند بپذیرند که رییس دولت اسلام آباد به نمایندگی از آنها با جهان صحبت کند و فرهنگ و تمدن و ایدئولوژی شان را به کشورهای خارجی معرفی کند.

مردم افغانستان می توانند با طالبان کنار بیایند و دست به دست همدیگر دهند تا یک دولت ملی و فراگیر حافظ استقلال و اقتدار کشور تشکیل دهند؛ اما هیچگاه سلطه پاکستان را نخواهند پذیرفت. با این حساب، اگر عمران خان و هر رهبر خارجی دیگری تصور می کند که با حمایت از طالبان می تواند آنها را در خدمت خود و در برابر مردم افغانستان قرار دهد، اشتباه بزرگی مرتکب می شود. این درسی است که تاریخ معاصر افغانستان می دهد و عمران خان به مثابه یک بازیگر نه چندان مهم در معادلات سیاسی و امنیتی منطقه و جهان باید بداند که افغانستان گورستان متجاوزان و اشغالگران است و پاکستان هرگز نباید اراده کند که سرگذشت امریکا و شوروی و انگلیس را از سر بگذراند.