جنگ 43 ساله خاموش و یک نظام اسلامی مرکزی قوی و مستقل برقرار شد

توافق‌نامه‌ی دوحه دو سال پیش در 29 فبروری در دوحه، پایتخت قطر امضا شد. اکنون طالبان می‌گویند که در نتیجه‌ی توافق‌نامه‌ی دوحه اشغال بیست ساله خاتمه یافته است.

محمد نعیم، سخن‌گوی دفتر سیاسی طالبان در دوحه می‌گوید که در نتیجه‌ی این توافق‌نامه آتش جنگ 43 ساله خاموش شد و جزایر قدرت و ملوک‌الطوایفى از بین رفت.

او در توییترش نگاشته که در نتیجه‌ی این توافق‌نامه یک نظام اسلامی مرکزی قوی و مستقل بر قرار شد و امنیت سرتاسرى تأمین شده است.

انس حقانی، از عضو‌های ارشد طالبان نیز می‌گوید که توافق‌نامه‌ی دوحه زمینه‌ی خروج نیروهای خارجی و پایان جنگ را مساعد ساخت. او می‌افزاید که افغانستان و امریکا بعد از این اهداف نظامی یک‌‌دیگر نیستند.

به گفته‌ی او توافق‌نامه‌ی دوحه برای تعریف روابط مثبت افغانستان -امریکا چارچوب خوبی است.

سهیل شاهین، عضو دفتر سیاسی قطر اما می‌گوید که توافق‌نامه دوحه یک نقطه عطف در تاریخ افغانستان بود و در سال‌های آینده، نسل‌های بعدی از 29 فبروری که توافق‌نامه در آن امضا شد، به نیکویی یاد خواهند کرد. با این حال به گفته‌ی او، بخش‌هایی از توافق‌نامه دوحه که شامل حذف فهرست سیاه، حذف فهرست جوایز امریکا و در مجموع تحریم افغانستان و به‌رسمیت شناختن حکومت کنونی است، تا کنون عملی نشده است. او اجرایی‌نشدن این موارد را مغایر روح توافق‌نامه دوحه می‌خواند.

زلمی خلیل‌زاد، نماینده پیشین امریکا در امور صلح افغانستان که از امضا‌کننده‌گان این توافق‌نامه از جانب ایالات متحده بود، می‌گوید که ضرورت به مذاکره و گفت‌وگو برای تشکیل حکومت و در پیش گرفتن فورمولی که تکرار اشتباه 40 سال گذشته نباشد، وجود دارد.

خلیل‌زاد در گفت‌وگوی با بی‌بی‌سی فارسی، به مناسبت دوساله‌گی توافق‌نامه دوحه گفته است که در بخش سوم توافق‌نامه دوحه تأکید شده بود که حکومت باید براساس مذاکره تشکیل شود. خلیل‌زاد افزود که این موضوع یکی از چهار رکن اساسی توافق‌نامه دوحه بود که تاکنون عملی نشده است.

نماینده پیشین امریکا هم‌چنان تصریح می‌کند که اکنون نیاز است تا مردم افغانستان «با یک‌دیگر بنشینند». به باور خلیل‌زاد، اکنون حتا مخالفان توافق‌نامه دوحه نیز از برگشت به بند سوم این توافق‌نامه و آغاز مذاکره براساس آن، سخن می‌گویند.

پس از نزدیک به دوحه جنگ، توافقی میان طالبان و امریکا صورت گرفت، توافقی که به باور بسیاری‌ها زمینه‌‌ خروج کامل نیروهای امریکایی، ضعیف ساختن حکومت جمهوریت و حاکمیت دوباره طالبان را در افغانستان فراهم کرد.

این توافق در دوحه میان ملا عبدالغنی برادر که در آن هنگام معاون دفتر سیاسی طالبان در دوحه بود، به نمایندگی از طالبان و زلمی خلیل‌زاد، فرستاده‌ی ویژ امریکا برای صلح افغانستان امضا شد.

این توافق‌نامه در دهم ماه حوت سال 1398 خورشیدی برابر با 29 فبروی 2020 در دوحه امضا شده، که در آن امریکا توافق کرد که در سیزده ماه آینده تا روز نخست ماه می 2021 تمامی نیروهایش را از افغانستان بیرون کند؛ طالبان نیز توافق کردند که به‌شمول القاعده روابط‌شان را با همه گروه‌های هراس‌افگن قطع‌ می‌کنند.

هرچند نظام پیشین افغانستان ادعا کرده بود که در جریان این مذاکرات حضور ندارپ، اما در توافق‌نامه دوحه حکومت افغانستان مکلف ساخته شده بود که پنج هزار زندانی طالب را آزاد کند و نیز سه ماه پس از توافق‌نامه دوحه مذاکرات میان افغانان آغاز شود. اما هیچ‌کدام این موارد یاد شده در زمان معین آن عملی نشد.

نیروهای امریکایی با سه ماه تاخیر در ماه اگست 2021 بیرون شدند، پنج هزار زندانی طالب با چندین ماه تأخیر رها شدند، گفت‌و‌گوهای میان افغانان در کم‌و‌بیش شش ماه پس از امضای توافق‌نامه آغاز شد، اما طالبان خشونت‌ها را کاهش نداده و بربنیاد گزارش سازمان ملل روابط‌ شان را با القاعده نیز قطع نکردند.

هرچند پس از امضای توافق‌نامه دوحه هیچ نظامی امریکایی در جنگ رویارویی با طالبان در افغانستان کشته نشد. اما خروج شتاب‌زده‌ نظامیان امریکایی؛ باری دیگر از آنان قربانی گرفت.

13 نظامی‌که در یک حمله‌ی گروه داعش بر یکی از دروازه‌های فرودگاه کابل با بیش از 170 افغان یک‌جا کشته شدند و این‌گونه در نتیجه‌ی توافق‌نامه‌ی دوحه خروج کامل نیروهای امریکایی از افغانستان رقم خورد.

اما به نظر می‌رسد مهم‌ترین اصل توافق‌نامه دوحه که ایجاد حکومت فراگیر در افغانستان است، تا هنوز مدنظر گرفته نشده و مردم نمی‌دانند که پس از این انتقال قدرت را زور تفنگ رقم می‌زند یا اراده‌ی ملت.