هفت ماه پسا سکوت مارشال؛ آیا عبدالرشید دوستم در ترکیه ممنوع السخن است؟

پس از سقوط دولت جمهوری اسلامی افغانستان در ماه اگست سال 2021 که تا این دم حدود هفت ماه می‌گذرد، مارشال عبدالرشید دوستم هیچ‌گاه در رسانه‌ها حاضر نشده و موضع‌گیری جدی در قبال تحولات اخیر در افغانستان نداشته است. این‌که مارشال دوستم چرا سکوت اختیار کرده باعث گمانه‌زنی‌های در میان مردم شده است. بحث‌های نسبت به مریضی او و یا ممنوع‌السخن بودنش نسبت به فشار‌های سیاسی موضوعاتی اند که گاه‌گاهی از سوی کاربران شبکه‌های اجتماعی نیز دامن زده می‌شوند. اما این‌که حقیقت سکوت مارشال عبدالرشید دوستم چیست پرسشی است که حدود هفت ماه می‌شود اذهان مردم را به‌خود جلب کرده است.

منابع نزدیک به مارشال دوستم، یکی از دلیل‌های سکوت اختیار کردن او را قهر و عصبانیت مارشال، نسبت به فرار اشرف‌ غنی از افغانستان، سقوط نظام و خیانت قول اردوی 209 شاهین در بلخ که منجر به بدنام شدن مارشال دوستم شد، قلم‌داد کرده‌اند. این منابع هم‌چنان تأکید می‌کنند که مارشال دوستم نمی‌خواهد دیگر در رسانه‌ها حرف‌های تکراری بزند.

دلیل دیگر برای سکوت مارشال دوستم، ممنوع‌السخن بودن او تحت فشار قدرت‌های بیرونی خوانده می‌شود. اما احسان نیرو، سخن‌گوی مارشال دوستم هر نوع فشار بیرونی و سیاسی را مبنی بر ممنوع‌السخن بودن مارشال دوستم رد کرده و از صحت‌مندی کامل او نیز خبر می‌دهد. آقای نیرو در صحبت با آماج دلیل سکوت مارشال را فرصتی برای طالبان می‌داند تا حقیقت ادعاهای بلند پروازانه آن‌ها آفتابی شود. آقای نیرو با اشاره به اقدام‌های گذشته مارشال دوستم گفت: «مارشال صاحب همیشه وقتی برای حق و حقوق مردم و آزادی‌های انسانی گام عملی بر می‌داشتند از سوی دولت سابق متهم به نسل‌کُشی، قتل عام، ناقص حقوق بشر و جنگ‌سالاری می‌شدند. مارشال صاحب همیشه از سوی حلقات داخلی و خارجی مبنی بر اقدام‌های عملی شان نقد می‌شدند. آنان همیشه می‌گفتند چرا باید یک مارشال خودش در جنگ اشتراک کند و چرا دست به اسلحه ببرد.»

آقای نیرو افزود: «در این زمان شش، هفت ماهی که گذشت مارشال صاحب به طالبان یک فرصت دادند؛ فرصت به این معنا که آیا آن‌چه این گروه برای مردم افغانستان وعده داده بودند جامعه‌ی عمل خواهد پوشید یا خیر. آیا طالبان واقعا می‌خواهند که ما افغانستان با ثبات و افغانستان واحد داشته باشیم یا خیر و آیا طالبان برای استقلالیت مردم و برای اسلام مبارزه کرده‌‌اند یا خیر. اکنون در این مدت هفت ماه مردم افغانستان شاهد آن بودند که طالبان خلاف آن‌چه که وعده کرده بودند عمل می‌کنند.»

احسان نیرو از فعالیت‌های متواتر آقای دوستم در سطح سیاسی خبر داده گفت: «مارشال صاحب به‌طور دوام‌دار با چهره‌های سیاسی دولت سابق در گفت‌و‌گو و مذاکره به‌سر می‌برند.»

او هم‌چنان به نقل از مارشال دوستم اظهار داشت که آنان هیچ‌گاه نمی‌خواهند افغانستان یک‌بار دیگر به یک جنگ داخلی رفته و خانه‌های مردم باز ویران شود. او تصریح کرد که خواست آنان در قدم اول این است که موضع افغانستان از راه سیاسی و دیپلوماسی حل‌و‌فصل شود و اگر این راه نتیجه‌ای به همراه نداشته باشد در قدم دوم آن‌ها اقدام نظامی خواهند کرد.

آقای نیرو به مردم افغانستان اطمینان می‌دهد که آنان در زمان نه چندان دور، شاهد یک حرکت دیگر خواهند بود. او در پرسش به نوعیت این حرکت گفت: «در قدم اول تلاش بر این خواهد بود که این حرکت سیاسی باشد. بعد اگر اقدام سیاسی نتیجه‌ای ندهد بحث به‌سوی محاربه خواهد رفت که به نفع هیچ‌کسی نیست.»

این در حالی‌ست که چهره‌های نزدیک به مارشال دوستم از یک سلسله اقدام‌های به حمایت مارشال دوستم در کشور ایران خبر می‌دهند. یکی از این منابع در گفت‌و‌گو به آماج می‌گوید که مارشال دوستم تعدادی زیادی را در شهرهای تهران و مشهد برای حرکت‌های بهاری در افغانستان در حالت آماده باش قرار داده است.

این منابع تأیید می‌کنند که با وجود این‌که مارشال دوستم در رسانه‌ها حضور ندارد اما برنامه‌های روی‌دست دارد و به‌شکل متواتر روی این برنامه‌ها کار می‌کند. آنان می‌گویند یکی از دلیل‌های سکوت مارشال دوستم در این چند ماه قهر و عصبانیت مارشال دوستم از سقوط نظام در افغانستان بود که او را به انزوا کشانده بود. ولی او اکنون دوباره به فعالیت‌های سیاسی آغاز کرده و پس از این شاهد اقدام‌های بیش‌تری از سوی او خواهیم بود.

این اظهارات در حالی صورت می‌گیرد که برخی‌ها می‌گویند «مارشال دوستم، عطا محمد نور و محمد محقق از چهره‌های برجسته شمال اند که سکوت آنان نسبت به قضایای افغانستان به معنی پایان عمر سیاسی شان خواهد بود.»