سفر روز دوشنبه "حامد کرزی" رییس جمهوری کشورمان به دهلی نو و دیدار وی با "مانموهان سینگ نخست وزیر هند و سایر مقام های این کشور، توجه محافل سیاسی و رسانه ای منطقه را به خود جلب کرده است. کرزی قرار است بعد از سفر به هند، سه شنبه ( 27 آوریل ) عازم تیمپو،پایتخت بوتان شده تا در شانزدهمین نشست سران مجمع همکاری اقتصادی جنوب آسیا " سارک "،شرکت کند. "زلمی رسول "وزیر خارجه و "رنگین دادفر سپنتا" مشاور امنیت ملی کشورمان رییس جمهور کرزی را در سفر به هند همراهی می کنند. وزارت خارجه هند اعلام کرده که این دیدار فرصتی برای دهلی نو است تا تعهد قاطع و حمایت خود از دولت و مردم افغانستان را اعلام کند. در مذاکرات روز دوشنبه کرزی با سینگ، رییس جمهوری کشورمان نخست وزیر هند را درجریان پیشنهاد خود مبنی بر مذاکره با طالبان قرار داده است. کرزی در دهلی نو به خبرنگاران گفت که در مذاکراتش با مانموهان سینگ طرح وی برای آشتی با طالبان و دیگر شبه نظامیانی که قانون اساسی افغانستان را قبول داشته باشند و با القاعده در ارتباط نباشند مورد بحث قرار گرفته است. همچنین سینگ گفته است که مبارزه با افراطی گری و تروریسم به عنوان عامل اصلی بی ثباتی در منطقه از دیگر مسایل مطرح شده در گفت و گوهای دوجانبه با کرزی بوده است. نخست وزیر هند همچنین تصریح کرده که کرزی به وی اطمینان داده که کابل از هیچ کوششی برای تضمین امنیت اتباع هند در افغانستان کوتاهی نخواهد کرد. *ارزیابی از منظر تحلیلگران منطقه سفر کرزی به هند با اهداف مختلفی انجام شده است و در واقع رییس جمهور کرزی تلاش دارد ضمن جلب حمایت دهلی نو از تشکیل جرگه مشورتی صلح، هند را به کمک بیشتر و نقش فعال داشتن در عرصه اقتصادی کشور مجاب کند. مطبوعات کشور نیز روز دوشنبه، این سفر را به عنوان تلاش کرزی برای ایجاد تعادل در بین بازیگران موثر منطقه یعنی هند و پاکستان خواندند. هرگونه تحرک در صحنه سیاسی افغانستان به دلیل شرایط خاص و حضور بازیگران خارجی و فرامنطقه ای و یا روابط دولت با سایر بازیگران منطقه ای مانند هند و پاکستان، همواره با حساسیت دنبال شده است. سفر روز گذشته کرزی به دهلی نو نیز همانطور که پیش بینی می شد با توجه ویژه محافل سیاسی و رسانه ای منطقه مواجه شده که در ادامه تلاش خواهد شد به ارزیابی این سفر از منظر سیاسی، اقتصادی و امنیتی پرداخته شود. 1. تحلیلگران معتقدند کابل مایل است تا مناسبات خارجی با هند را با توجه به منافع پاکستان به جلو هدایت کند. بر اساس این نگاه، پاکستان ثابت کرده که می تواند در صحنه سیاسی افغانستان و فرایند تصمیم گیری ها و سیاست گذاری های این کشور تاثیر گذار باشد. 2. هند یکی از 10 کشوری است که طی هشت سال اخیر بزرگترین حجم کمک های اقتصادی را در اختیار دولت افغانستان قرار داده است. ساخت شاهراه زرنج-دلارام، در جنوب افغانستان یکی از طرح هایی است که این کشور را از طریق بندر چابهار ایران به آبهای دریای هند وصل می کند. هر چند اجرای این طرح در چند سال گذشته با چالشهای عمده امنیتی مواجه شده و شماری از کارگران و مجریان این طرح در انفجارهای کنار جاده ای و انتحاری کشته شده اند. به نظر کارشناسان، این طرح برای افغانستان و هند از اهمیت راهبردی برخوردار است. این دومین راهی است که افغانستان را به دریا وصل می کند. پیش از این افغانستان تنها از طریق بندر کراچی در پاکستان می توانست به دریا برسد. دولت افغانستان همواره مسدود شدن دسترسی به بندر کراچی - به دلیل احتمال تیره شدن روابط این کشور با پاکستان- نگران بوده و اجرایی شدن این طرح نگرانی های کابل را کاهش می دهد. واقعیت این است که دولت افغانستان نمی تواند از نقش هند در بازسازی آن کشور چشم پوشی کند چرا که هند یکی از مهمترین کشورهای کمک کننده به افغانستان است و از سال 2002 تا کنون 1.2 میلیارد دلار در عرصه های مختلف به این کشور کمک کرده است. هم اکنون چهار هزار کارگر هندی در طرح مختلف بازسازی و طرح زیر بنایی افغانستان مشغولند. همچنین دهلی نو، سالانه یکهزار سهمیه تحصیلی آموزش عالی در اختیار افغانستان قرار می دهد. 3. آنگونه که اعلام شده مبارزه با تروریسم یکی از موضوع های عمده مورد بحث کرزی با مقام های هندی است. در این زمینه هم هند و هم افغانستان خود را قربانی تروریسم می دانند. شهروندان هندی طی سالهای اخیر هم در خود هند و هم در افغانستان مورد حملات مرگبار تروریستی قرار گرفته اند. در حال حاضر حدود چهار هزار شهروند هندی در زمینه های مختلف غیرنظامی در افغانستان مشغول به کار هستند،به همین دلیل، هند همکاری دولت افغانستان در این زمینه را مهم می دانند. 4. ایجاد تعادل کرزی طی چند ماه گذشته بارها تاکید کرده است که کشورش نباید میدان رقابت های کشورهای منطقه شود. وی گفته است که اجازه نمی دهد برخی کشورها از خاک افغانستان علیه یک دیگر استفاده کنند. 5. رفع سوء تفاهم ها ناظران تحولات منطقه می گویند سفر کرزی به هند می تواند برخی از سوتفاهم های ایجاد شده طی چند ماه گذشته بین دو کشور را تا حدود زیادی برطرف کند. توضیحات کرزی درباره جرگه مشورتی صلح که قرار است طی ماه آینده برگزار شود، می تواند از جمله اهداف رییس جمهوری افغانستان به دهلی نو باشد. کرزی سعی دارد تا نظر مساعد کشورهای همسایه را جلب کند، سفر وی به چین، پاکستان و جمهوری اسلامی ایران و به دنبال آن به هند نیز در همین راستا ارزیابی می شود. البته به نظر برخی تحلیلگران، کرزی مایل است با سفر به دهلی نو،اسلام آباد را جهت صلح آتی با طالبان و همکاری با کابل، تحت فشار قرار دهد. از سوی دیگر گفته می شود طرح صلح کرزی،بسیاری از کشورها و به ویژه کشورهای غربی را به شدت نگران کرده تا حدی که آمریکایی ها نیز برگزاری جرگه مشورتی صلح را به تعویق انداختند. هند نیز این جرگه را به نفع خویش نمی بیند،زیرا از منظر این کشور،طرح این جرگه، جدای از اینکه انگلیسی خوانده شده، همکاری پاکستان را به عنوان رقیب سنتی و راهبردی هند نیز با خود داشته است. بنابراین هند تصور می کند که با اجرای چنین طرح صلحی، برای گروه هایی مثل طالبان و حزب اسلامی حکمتیار فضای فعالیت باز خواهد شد که در صورت دخالت آنها درساختار رسمی دولت افغانستان،می تواند زمینه کاهش نفوذ هند و به زعم دهلی نو به قدرتمند شدن پاکستان در افغانستان کمک خواهد کرد. هند پیوسته سعی کرده روابطش را در چارچوب حکومت موجود به نحوی حفظ نماید و از توجه ویژه به دیگر جریان های سیاسی فعال در افغانستان خودداری کند. دهلی نو پس از کنفرانس لندن که در آن آمریکا و انگلیس ازطرح دولت افغانستان برای مذاکره و ادغام مجدد طالبان با دولت کابل حمایت کردند، بطور جدی نگران گسترش نفوذ و نقش اسلام آباد در ساختار حکومت افغانستان شد. دهلی نو متعقد است که با به اجرا درآمدن این طرح، نقش هند در افغانستان محدود خواهد شد و در واقع تحولات بعدی به ترتیبی شکل خواهد گرفت که بطور عمده منافع، نقش و نفوذ آن کشور در افغانستان را تحت تاثیر قرار خواهد داد. برخی تحلیلگران معتقدند که دیدار کرزی از دهلی نو پیش از برگزاری جرگه مشورتی صلح و سفرش به واشنگتن، می تواند نشانه ای از حسن نیت کابل برای تداوم همکاری های راهبردی و دوستانه بین دو کشور باشد و سوتفاهم های ایجاد شده در دهلی جدید را تا حد زیادی برطرف کند. بر اساس این دیدگاه، در حالی که کابل تا چند هفته قبل به برگزاری جرگه صلح و نتایج آن امیدوار بود و تصور می کرد که پاکستان نیز از این ابتکار برای تحت فشار قراردادن طالبان برای مذاکره تلاش خواهد کرد، بازداشت 17 مظنون به حمله انتحاری از جمله یک نظامی دولتی پاکستان تا حدودی وضعیت برگزاری این جرگه را با ابهام مواجه کرد. 6.بهرحال روابط هند و افغانستان درمسیری قراردارد که خواه ناخواه به افزایش حساسیت دولت اسلام آباد منجر می شود و بطور طبیعی پاکستان تلاش خواهد کرد از ابزارهای مختلف خود جهت کاهش حضور دهلی نو در افغانستان استفاده کند.