بر اساس گزارش روزنامه «داون» به نقل از مقامات پاکستانی و سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM)، روند بازگشت مهاجران افغان در دو مرحله عملی شده است. مرحله نخست شامل اخراج اجباری افغانهای فاقد مدارک قانونی بوده، در حالی که مرحله دوم—که از آغاز سال 2024 میلادی کلید خورده—شامل مهاجرانی میشود که دارای کارت شهروندی افغان (ACC) بودهاند.
دولت پاکستان به این دسته از دارندگان کارت ACC دستور داده بود تا پیش از اول اپریل 2025 این کشور را ترک کنند. طبق آمار رسمی، تنها در روز جمعه، 22 حمل، تعداد 4 هزار و 908 مهاجر افغان از پاکستان اخراج شدهاند. از این میان، 2 هزار و 475 تن دارای مدارک معتبر بودهاند که بیش از 2 هزار نفرشان به صورت داوطلبانه و حدود 350 تن بهطور اجباری از گذرگاه تورخم خارج شدهاند.
در کنار این افراد، 2 هزار و 433 مهاجر بدون مدرک نیز در همان روز اخراج شدهاند که حدود 1 هزار و 900 نفر از آنها بهصورت داوطلبانه و 520 تن دیگر بهطور اجباری از خاک پاکستان بیرون رانده شدهاند.
بر پایه دادههای سازمان بینالمللی مهاجرت، از 15 سپتامبر 2023 تا 5 اپریل 2025، مجموعاً 861 هزار و 763 شهروند افغانستان به کشور بازگشتهاند. تنها در ماه اپریل 2025، دستکم 16 هزار و 242 دارنده کارت ACC از پاکستان اخراج شدهاند—از این تعداد، 9 هزار و 439 نفر داوطلبانه و 6 هزار و 803 نفر به اجبار بازگردانده شدهاند.
نزدیک به 500 هزار نفر از این مهاجران از طریق دو گذرگاه اصلی مرزی در خیبر پختونخوا وارد افغانستان شدهاند.
سازمان ملل متحد، از جمله کمیساریای عالی پناهندگان (UNHCR) و سازمان بینالمللی مهاجرت (IOM)، اعلام کردهاند که در بازه اول مارچ تا پنجم اپریل، 19 هزار و 334 افغان از گذرگاههای تورخم، غلامخان، چمن، بادینی و بهرامچه به کشور بازگشتهاند.
مسئولان IOM از افزایش چشمگیر بازگشت مهاجران در روزهای چهارم و پنجم اپریل خبر دادهاند؛ بهطوریکه در هر روز بیش از 2 هزار نفر ثبتنام شدهاند. همچنین شماری از مهاجران افغان که در ولایت پنجاب و اسلامآباد ساکن بودهاند، ابتدا به کمپهای انتقالی در پشاور و لندیکوتل منتقل شده و پس از طی روند ثبتنام، به افغانستان بازگردانده شدهاند.