درافغانستان ، برعلاوه درگفتار در لوحه ها نیز استفاده از واژه هاى خارجى افزایش یافته و صاحبنظران دوام این کار را زیان بار براى زبان هاى مادرى مردم کشور مى دانند. در ماده شانزدهمقانون اساسى کشور آمده است که از جمله زبان هاى پشتو، درى ،ازبکى ، ترکمنى ، بلوچى و پشه یى ، نورستانى ،پامیرى و سایر زبان هاى رایج در کشور،پشتو و درى زبانهاى رسمى دولت مى باشند. همچنان به اساس این ماده ، در مناطقى که اکثریت مردم به یکى اززبان هاى ازبکى ، ترکمنى ، پشه یى ،نورستانى ، بلوچى و یا پامیرى تکلم مىنمایند،آن زبان علاوه بر پشتو و درى به حیث زبان سوم رسمى مى باشد و مصطلحات (اصطلاحات ) علمى و ادارى ملى موجوددر کشور حفظ مى گردد. این درحالى است که ( فیفا جنرل ستور، هییر ستایل فیشن، گیست هاوس ،شاداب گولدن سکن ، چکن سوپ ) و ده ها لوحه دیگرى در شهر کابل به چشم مى خورد که از کلمات بیرونى در آن استفاده شده است. لوحۀ بزرگ ( فیفا جنرال ستور) در سرک هفتم تایمنى وات این شهر، بر دیوارفروشگاه مواد خوراکه وغیره نصب است و فیفا جنرل ستور روى شیشه هاى این مغازه نیز به خط درشت نوشته شده است. شاه برات، صاحب مغازه یاد شده به آژانس خبرى پژواک گفت که نام ( فیفا جنرال ستور ) را به مشوره دوستانش چند سال قبل، انتخاب کرده است . موصوف در حالى که بیشتر در مورد کلمه فیفا معلومات نداشت و مى گفت که تمام مشتریان وى افغان هستند ، افزود ، به دلیلى که فیفا نام مشهور بین المللى است، این نام را براى مغازۀ خود انتخاب کرده است. فدراسیون بین المللی فوتبال معروف به فیفا است و فیفا مختصر، عبارت فرانسوی ( Federation Internationale de Football Association) مى باشد. شاه برات در جواب سوالى مبنى بر اینکه، کارکنان وزارت اطلاعات و فرهنگ و یا کدام مرجع دیگرى، از وى خواسته است که نام مغازه خود را به یکى از زبان هاى کشور نوشته کند، گفت که هیچگاه کسى دراین مورد به او چیزى نگفته است . در چهاراهى شیرپور شهرکابل، مغازه دیگرى است که روى لوحه آن با رسم الخط انگلیسى نوشته شده است ( Afghan Spinney Super market ) . جاوید احمد یکتن از کارکنان این مغازه که مواد خوراکه ، انواع عطر وغیره در آن به فروش مى رسد، گفت که مالک این مغازه به یکى از کشورهاى خارجى سفر نموده؛ اما به نظر وى لوحه یادشده به دلیلى به زبان انگلیسى نوشته است که انگلیسى ،زبان بین المللى است . وى علاوه کرد : (( دردُبى که زبان شان عربى است؛ هشتاد فیصد لوحه ها انگلیسى است.)) محمد سلیم که در تایمنى وات سلمانى دارد و روى لوحه آن نوشته شده است ( هیر فیشن ستایل )، مى گوید که استفاده از کلمات انگلیسى براى لوحه ها در میان سلمانان شهر رواج شده است. وى علاوه کرد : (( عموما دکان ها نوشته مى کنند ما هم دیگران را دیده این طور نام درلوحه ما ماندیم .)) موصوف خاطر نشان کرد که شمارى از سلمان هاى افغان در زمان جنگ هاى گذشته به پاکستان رفته بودند و چون در آنجا در بیشتر لوحه ها از کلمات انگلیسى استفاده مى شود ، آنها نیز لوحه هاى دکاکین شانرا به انگلیسى نوشته مى کردند. به گفتۀ وى ، اکنون که اکثر آنها به کشور شان بازگشته اند ، در لوحه هاى خود در کابل نیز از انگلیسى استفاده مى کنند. وى گفت که رئیس اتحادیه سلمان ها نیز حدود یک سال قبل، از سلمانان خواسته بود که در لوحه هاى خود از کلمات بیگانه استفاده نکنند؛ اما کسى خواست رئیس اتحادیه را نپذیرفته است . مردم در مورد همچو لوحه ها نظریات متفاوت دارند . شیرشاه محصل انستیتیوت پرمختگ در شهر کابل مى گوید: ((لوحه ها به کلمات انگلیسى خوب است، براى رهنمایى کسانى که از خارج به افغانستان مى آیند.)) اما احمد رامش مالک فروشگاۀ بنام ( آب و دانه ) در مکروریان چهارم این شهر، مى گوید که نباید از واژه هاى خارجى در لوحه ها استفاده شود. موصوف در حالى که مى گفت ، آب و دانه به مفهوم این است که در فروشگاه یادشده، خوراکه باب و نوشیدنى ها موجود است ، خاطر نشان ساخت که دیگران نیز مى توانند به یکى از زبان هاى مردم کشور، نام هاى مناسب را براى دکاکین و موسسات شان انتخاب کنند. در کنار استفاده از واژه هاى بیگانه در لوحه ها ، شمارى از افغان ها در سخنان خود نیز، از کلمات انگلیسى استفاده مى کنند. یکتن از کارکنان افغان یک موسسه غیردولتى که در سخنان خود از کلمات انگلیسى استفاده مى کند و نمى خواهد نامش در گزارش نوشته شود، مى گوید که براى یاد گرفتن زبان انگلیسى درمیان صحبت هایش به زبان درى، از کلمات انگلیسى استفاده مى کرد؛ اما اکنون عادت کرده است که در سخنان خود به زبان درى از کلمات انگلیسى استفاده کند. وى درحالى که مى گفت تلاش مى کند که این عادت را فراموش کند، یک بار دیگر در سخنان خود از کلمه انگلیسى استفاده کرد و گفت : (( مى فامم که باید لغت هاى انگلیسى در گپ هاى درى مه میکس ( یکجا ) نشه،) صاحبنظران، رواج شدن استفاده از واژه هاى بیرونى در زبان هاى کشور را نگران کننده مى خوانند. پوهاند محمد حسین یمین استاد زبانشناسى پوهنځى ادبیات پوهنتون کابل مى گوید که استفاده از کلمات بیگانه به شدت وارد زبان هاى مادرى کشور شده است . به گفتۀ موصوف، استفاده کلمات بیرونى به جاى کلمات زبان هاى کشور خیانت است و باید جلو این کار گرفته شود. به گفته وى ، نیاز است که نهاد مشترک از اعضاى اکادمى علوم و سایر دانشمندان ایجاد و مطابق به نیازمندى عصر جدید در بخش کلمه سازى کار کنند. همچنان وى نقش رسانه ها را نیز براى جلوگیرى از استفاده کلمات بیرونى در زبان هاى کشور، موثر خواند وگفت که رسانه ها نیز باید از کلمات زبان هاى بیرونى استفاده نکنند. حبیب الله رفیع مشاور اکادمى علوم ونویسنده نیز نگران است که کلمات زبان هاى خارجى وارد زبان هاى کشور شده است . به گفتۀ وى، بیشتر ترجمانها و کارکنان افغان موسسات خارجى ،بعضى از اصطلاحات چون پروپوزل ( پیشنهاد ) و غیره را در زبان هاى کشور رایج ساخته است . موصوف علاوه کرد : (( اگر توجه نشود خدا ناخواسته روزى خواهد آمد که تنها حروف ربط وحروف اخیر کلمات را خواهیم داشت، لغت ها همه تبدیل به لغت هاى خارجى خواهد شد.)) به گفتۀ وى، اولین راه حل این است که تمام افغانها متوجه فرهنگ و زبان خود باشند و از کلمات بیگانه استفاده نکنند. همچنان منبع خاطر نشان کرد که براى رفع همچو مشکلات، باید شوراى متشکل از دانشمندان و اعضاى نهادهاى علمى کشور ایجاد و تصامیم لازم را اتخاذ نمایند. موصوف اضافه کرد که شوراى یادشده، باید از دولت بخواهند که فیصله هاى آنان را عملى نمایند ونگذارند که زبان هاى کشور به جنگل زبان هاى بیگانه مبدل شود. موصوف مى گوید که او به حیث مشاور اکادمى علوم اعتراف مى کند که اکادمى علوم کوتاهى هاى دراین راستا داشته است و باید کارهاى موثر را براى رفع این مشکل ، روى دست گیرند. سرمحقق نصرالله سوبمن منگل معاون علوم بشرى اکادمى علوم در مورد این که چرا از کلمه ( اکادمى ) در نام این نهاد استفاده شده است ، گفت که کلمه اکادمى، ریشه لاتین دارد و به دلیلى در نام این نهاد از آن استفاده شده است که کلمه پذیرفته شده ى بین المللى است. سید مخدوم رهین وزیر اطلاعات وفرهنگ استفاده از کلمات بیگانه را چه در گفتار و چه درنوشتار آلوده گى زبان و مشکل بزرگ فرهنگى در کشور خواند و گفت که اگر وضعیت به همین منوال ادامه پیدا کند ، زبان هاى کشور بیشتر آلوده خواهد شد. وى در حالى که استفاده از کلمات بیرونى را یک نوع فرهنگ آلوده ( انجویى ) خواند، علاوه کرد : (( کلمۀ ( گیست هاووس ) براى ملتى که صدها سال پیش مسافرخانه داشته ، حال دوباره مسافرخانه یا مهمان خانه را گیست هاووس گفتن شرم آوراست.)) همچنان ، موصوف بدون گرفتن نام رسانه اى ، خاطر نشان ساخت که بعضى از رسانه ها به جاى وقت کلمۀ تایم (TIME) را استفاده مى کنند. رهین گفت که وزارت اطلاعات و فرهنگ ،حدود پنج سال قبل که این مشکل کمتر بود، اعلامیه ها را به هدف جلوگیرى از این مشکل صادر کرد و هیئتى را نیز موظف نمود تا از نوشتن کلمات بیگانه در لوحه ها جلوگیرى شود. به گفتۀ وزیر، آنانى که توجه به اعلامیه ها نداشتند ، هئیت موظف در تغییر لوحه هاى شان اقدام کرد و بالاى کلمات بیگانه روى لوحه ها رنگ پاشید. موصوف علاوه کرد : (( بعداً دراین کار وقفه افتاد و این کار متوقف شد.)) رهین دلیل توقف این کار را سپردن ماموریت به وى در بیرون از کشور عنوان کرد. سید مخدوم رهین که به حیث وزیر اطلاعات و فرهنگ ایفاى وظیفه مى کرد ، در سال 1386به حیث سفیر افغانستان در هند تعیین و به عوض وى، عبدالکریم خرم به حیث وزیر اطلاعات و فرهنگ تقرریافت . اما رهین در سال 1388 دوباره به حیث وزیر اطلاعات و فرهنگ تعیین شد. منبع خاطر نشان کرد که اخیرا کمیته اى براى جلوگیرى از این مشکل ایجاد نموده و این کمیته نخست درسطح شهر لوحه هاى نوشته شده به زبان هاى بیرونى را فهرست مى کند و بعد در مورد تغییر آن اقدام خواهد کرد اما رهین، تنها مانع شدن وزارت اطلاعات و فرهنگ از لوحۀ نوشته شده به زبان بیرونى را براى حل این معضله کافى نمى داند و مى گوید که براى حفظ فرهنگ ملى و زبان هاى کشور، باید ذهنیت ها روشن شود و تبلیغات وسیع از سوى رسانه ها صورت گیرد. رهین میگوید: (( باید مسوول این نوع کار ها اکادمى علوم باشد؛ یا فرهنگستان که مخصوص این کارها مى باشد ، مه امیدوار هستم توجه دراین قسمت بکنند.)) عبدالکریم خرم وزیر اسبق وزارت اطلاعات وفرهنگ در مورد سخنان رهین مبنى بر اینکه بعد از رفتن او ( رهین ) به حیث سفیر به هند ،کارهاى آغاز شده در این راستا متوقف شده بود، گفت ، زمانى که وى مسوولیت وزارت را برعهده داشت ، نیز اقداماتى در این راستا صورت گرفته است . به گفتۀ خرم، زمانى که وى به حیث وزیر اطلاعات و فرهنگ ایفاى وظیف مى کرد ، کمیسیونى را براى نامگذارى جاده ها وتنظیم لوحه ها ایجاد نموده بود. موصوف گفت که کمیسیون یادشده ؛ ابتدا تمرکز بالاى لوحۀ سالون هاى عروسى داشت و عملا ً نام چندین سالون عروسى را از کلمات انگلیسى به کلمات زبان هاى مادرى مردم کشور تغییرداد . وى به گونه مثال، نام سالون عروسى ( کابل گرین ) را گرفت که به ( کابل سبز ) تغییر داده است . اما موصوف در مورد این که چرا کمیسیون نتوانست تمام لوحه هاى نوشته شده به زبان هاى بیرونى را تغییر دهد گفت که نبود همکارى جدى میان نهادهاى ذیربط، سبب شد که اقدامات یادشده ،موفقانه به پایان نرسد. همچنان وى خاطر نشان ساخت که در آن زمان، کارکنان وزارت در بعضى موارد تغییر لوحه هاى نوشته شده به زبان هاى بیرونى با مقاومت هاى برخوردند که یکى از این مقاومت ها از سوى مالک هوتل پراویلا بود. کریم خرم تنها اقدام وزارت اطلاعات وفرهنگ را بسنده ندانسته میگوید که شاروالى ، پولیس وکسبه کاران همه میتوانند درتشریک مساعى دررفع این مشکل، بکوشند. راحله کوهستانى رئیس کلتورى شاروالى کابل مى گوید ، مشکل نوشتن لوحه ها به زبان هاى بیرونى در حالى است که مطابق طرز العمل شاروالى ، باید لوحه ها واشتهارات به زبان هاى کشور و تنها در صورت نیاز به انگلیسى باشد. کوهستانى نیز مى گوید که شاروالى چندین بار اقداماتى دراین خصوص داشتند؛ اما با زورگویى ها مواجه شدند. وى علاوه کرد :(( وقتى هوتل پراویلا را گفتیم نام را تغییر بدهد ، به ما گفت که اول باید کابل سرینا به هوتل کابل تبدیل شود ،باز ما تغییر میتیم .)) اما کوهستانى بدون ارایه جزییات بیشتر گفت ، قرار است که از این به بعد شاروالى جهت جلوگیرى از لوحه ها به زبان هاى بیرونى اقدامات جدى را روى دست گیرد. وى در مورد اینکه چرا در نام این ریاست از کلمه ( کلتور) استفاده شده ، گفت که نام یادشده سال ها قبل براى این ریاست انتخاب شده و اکنون نیز به این نام یاد مى شود. عبدالفتاح عمرى که هوتل پراویلا را به کرایه گرفته است ، مى گوید که هوتل یادشده چهار سال قبل ایجاد و نام هوتل پراویلا ( شبنم ) که یک کلمه آلمانى است گذاشته شده است . قرار اظهارات وى ، در ابتدا هیچ اداره اى ممانعت این نام را نکرد؛ اما بعد از آن که هوتل به این نام شهرت پیدا کرد ، هیئتى از شاروالى و وزارت اطلاعات و فرهنگ خواست تا این نام تغیی داده شود. به گفتۀ وى ، مالک این هوتل نادره مشهور به بى بى حاجى باشنده اصلى ولایت لوګر که در آلمان زنده گى مى کند ،در آن زمان به هیئت یادشده گفت که وى در صورت این نام راتغییر مى دهد که نام هاى دیگر سالون هاى عروسى که به زبان هاى بیرونى مى باشد ، تغییر کند . عمرى مى گوید که تغییر نام سالون عروسى 4 تا 5هزار دالرمصرف زیاد دارد. مارکوپولو، کریستال و شمار دیگرى از سالون هاى عروسى در شهر کابل است که نام هاى آن با زبان هاى مردم کشور مطابقت ندارد. قابل تذکر است که در شمارى از ولایات کشور نیز در بعضى از لوحه ها از کلمات بیرونى استفاده شده و شمارى از مردم در گفتار خود از کلمات انگلیسى استفاده مى کنند.