چنین به نظر می رسد که موضوع تعمیم زبان پشتو به عنوان زبانی که \"دیگران\" نیز آن را بیاموزند. در روزهای پسین، ذهن اشرف غنی احمدزی را به خود زیاد مصروف نگهداشته است. به طوری که حداقل در 2 نشست با مردم، فقط طی چند روز، بصورت مستقیم به آن اشاره کرد.
چند روز پیش در نشستی زیر نام اجماع \"شهروند و ارگ\" گفت: \"مرا به ملیت پرستی متهم می کنند؛ 10 تن را نشان بدهید که مثل من پشتو گپ بزنند به طوری که من مثل شان دری گپ می زنم\". در اجتماع دیگری که بعضی از استادان مورد نظر خود در دانشگاه ها را فراخوانده بود نیز اظهار داشت: \"هر کدام تان زبان های ملی افغانستان را یاد بگیرید\"
هدف هر دو جمله واضح است. یعنی اینکه همانگونه که پشتو زبان ها فارسی را یاد دارند و صحبت می کنند؛ گویندگان سایر زبان ها از جمله فارسی زبانان نیز باید پشتو را فراگرفته و به آن صحبت نمایند!
این البته یکی از آرزوهای سرکوفته، تحقق نیافته و غیر عملی شوونیست های قومی مبنی بر جاگزین کردن تدریجی زبان پشتو به عنوان یگانه زبان رسمی و سراسری کشور است که بسیاری های شان این آرزو را با خود به گور برده اند.
کسانی که تاریخ معاصر کشور را تعقیب کرده اند به خوبی می دانند که در گذشته چند بار اقدامات متعرضانه در این زمینه از طرف محافل حاکمه صورت گرفته است که تاثیر منفی در برابر رشد و توسعه معارف کشور بجا گذاشته و در نهایت به شکست فاحش مواجه گردیده است. با آنهم طراحان و گردانندگان این پروژه ضمن عقب نشینی تاکتیکی، بر ارجحیت قایل شدن زبان پشتو در زمینه های نمادین ادامه داده اند که تاثیرات منفی آن در مناسبات میان قومی در کشور قویا مشهود است.
آخرین باری که موضوع تعمیم اجباری زبان پشتو رسما مطرح گردید، در آخرین پارلمان ظاهرشاهی بود. در این زمان، هنگامی که قانون مامورین دولت در شورا مورد بحث قرار داشت؛ شخصی به نام ننگ یوسفزی یکی از وکلای آن طرف دشت ارچی ولایت قندوز، طرحی را در این قانون پیشکش کرد که به موجب آن هر مستخدم دولت باید قادر به \"تحریر و تکلم به هر دو زبان پشتو و دری\" می بود.
البته که هدف مثل همیشه اجباری ساختن زبان پشتو بود. چنانچه تاریخ شاهد است که این طرح با عکس العمل شدید وکلای غیر پشتون مواجه گردیده و با وجود مسلط بودن وکلای وابسته به محافل حاکمه و اکثریت نسبی وکلای پشتو زبان تا تعطیل شورا، نصاب مجلس هرگز به میزان کافی نرسید. این امر باعث قطب بندی وسیع در محافل سیاسی کشور گردیده و انتخابات دور بعدی پارلمان تا زمان نامحدود به تعویق افتاد.
باید گفت این امر یکجا با عوامل دیگر باعث شد تا پیش از اینکه انتخابات برپا گردد، کودتای محمد داوود نظام سلطنتی با قانون مامورین یکجا، قانون اساسی و پارلمان آن جزیی از اجزایی تاریخ کشور گردند. غنی و اطرافیانش باید بدانند که با این بازی های موذیانه و با صدور فرامینی نه می توانند \"ملتی\" بسازند و\" زبان ملی\" دلخواه خود را بر دیگران تحمیل نمایند.
در این سرزمین اعراب آمدند حکمروایی کردند و رفتند، مغولان، دودمان های تورکی، سدوزایی و محمد زایی پشتون سلطنت، امارت و پادشاهی کردند ولی هیچ یک کوشش ناشیانه ای برای تحمیل زبان و هویت خود بر مردمان بومی این سرزمین نکردند بلکه به زبان و فرهنگ بومی جذب شده و آن را به مثابه زبان و فرهنگ خود پذیرفته و در برابر رشد و توسعه آن موانع ایجاد نکردند. تلاش مذبوحانه و لجاجت بی مورد شما نیز ره بجایی نخواهد برد.

نور محمد خرمی