چند روز پیش چند‌تن از ریش سفیدان هزاره باشنده مُقُر ولسوالی گیلان حامل پیامی از سوی طالبان و همسا‌یه‌های جاغوری به جاغوری آمدند. آنها برای هزار و یکمین بار حامل پیام دوستی از سوی طالبان و همسایه‌های جاغوری بودند. طالبان بازهم با کمال بی‌شرمی و در حالی که خون شهیدان مدافع ما علیه حملات جنایتکارانه‌ی آنها به جاغوری تاهنوز نخشکیده است، سخن از همزیستی مسالمت آمیز زدند و بازهم از خود چهره‌های صلح طلب! و دلسوز برای مردم ما به نمایش گذاشتند. بدون شک با توجه به رفتار همسایه‌های جاغوری و جنایت‌هایی که در قالب طالب، کوچی،‌ دزد و ... علیه مردم ما در طول تاریخ انجام داده اند؛‌ هرکسی این پیام‌ها را بشنود، بدون تردید دروغ بودن آن را متوجه خواهد شد. مردم ما به هیچ عنوان به همسایه‌های دورو و فریبکارشان اعتمادی نخواهند داشت و همه خوب می دانند که اعتماد به آنها، خودکشی است.

معروف است که شهید مامور اسحق با مردم رسنه و گیلان پیمان دوستی و عدم دشمنی با همدیگر می بندد و با قسم و قران این پیمان را همراه می کند. اما از آنجایی که آن شهید خوب این مردم را می شناخت، بلافاصله به نیروهایش فرمان آماده‌باش صددرصدی داد. اتفاقا در همان شب با حمله از سوی دوستان! مواجه میشود و با کمین درست و حسابی نه تن از همان دوستان قسم‌خورده را به قتل می رساند. روز بعد به آنها پیام می دهد که بیایید و جنازه‌هایتان را بردارید. مامور اسحق درک درستی از وضعیت داشت و خوب میدانست که با چه کسانی همسایه اند و آنها چطور مردم پیمان شکن و حیله‌گری اند.

یکی از دلایل عمده غافلگیری شهید باشی حبیب و سربازانش در جنگ‌های اخیر جاغوری، اعتمادی بود که او به مردم رسنه داشت. نقل می‌شود که قوماندان سلام گفته بود: «ما به مردم رسنه بدی نکرده ایم و از طرف آنها انتظار بدی را هم نداریم.» همین خوشخیالی و خوش‌باوری باعث شد که فاجعه‌ای به این بزرگی اتفاق افتد و دهها تن از جوانان رشید ما قربانی شوند. نیروهای طالبان با خیال راحت با عبور از خط اول و با استفاده از تاریکی شب خود را به در خانه باشی و فرماندهانش رسانیدند. بعد از تثبیت موضع با راه انداختن درگیری ساختگی در نزدیک پوسته‌های مرزی، او و قوماندان سلام را در حالی که سراسیمه شده‌ بودند، در همان در خانه شان هدف قرار دادند. این سطح از غافلگیری و این طور کمین موفق در تاریخ جنگ‌های جاغوری سابقه نداشت. باشی و نیروهایش در همان ساعت‌های اولیه درگیری کاملا از هم پاشیدند و این نیروهای مردمی بودند که جلوی پیشروی طالبان را گرفتند. عملکرد بسیار ضعیف و فاجعه ‌بار باشی در جنگ اخیر، نشان داد که او تا آخر عمر درک درستی از همسایه‌هایش نداشته و متاسفانه قدرت تحلیل وضعیت را نداشته است. باشی انگار از حمله طالبان به غزنی و به دنبال آن هجوم طالبان به ارزگان اصلا درسی نگرفت و متاسفانه در صدد نیامد که به نیروهایش دستور آماده‌باش دهد و یا اینکه نیروهایش را تقویت کند.

نکته تاسف بار و ناراحت کننده این است که این اولین باری نبود که باشی از سوی‌ طالبان اینطور‌ غافلگیر می‌شد. یک بار دیگر در سال 1386بیش از هفت‌ تن از نیروهایش در تنگی اوتله در روز روشن و به طور کامل غافلگیر شدند و بدون اینکه حتی یک تیر به سوی دشمن شلیک کنند، قتل عام شدند. سردسته آن گروه هفت نفره روی تشک و با ضربات برچه کشته شده‌بود. در آن زمان هیچ کسی جرات نکرد که از باشی بپرسد که چطور و با چه اصول و ضوابط نظامی او حاضر شده است که یک گروه هفت نفره را در داخل خاک دشمن مستقر کند؟ یک بار دیگر در همان سالها بازهم بر خانه باشی‌حبیب حمله شد و طالبان بعد کشتن همسر و فرزند و چند تن دیگر متواری شدند. آن زمان هم پوسته‌های جنرال‌ باشی از نفوذ طالبان بی‌خبر ماندند! تکرار این غافلگیری‌ها باید باشی را با تجربه‌تر می‌کرد اما افسوس که او قوماندانی بود که به این چیزها توجه نمی‌کرد.

این روزها راه‌های مواصلاتی جاغوری بند است. این تحریم و محاصره اقتصادی و در حقیقت تنبیه دسته‌جمعی مردم – که از مصادیق بسیار روشن جنایت علیه‌ بشریت و اقدام علیه غیر نظامیان محسوب می شود- برای بار دوم است که از سوی طالبان علیه مردم جاغوری اعمال می شود. کرایه ها به شدت بالا رفته و انتقال مریض‌های دارای مشکل حاد برای معالجه به کابل بسیار مشکل شده است. نرخ مواد غذایی و مواد اولیه در جاغوری بسیار بالا رفته است. برای طالبان نیروهای دولتی و مردم عادی جاغوری فرقی ندارند و هردو را به یک چشم می‌بینند. این رفتار آنها تفکر درونی و دشمنی ددمنشانه آنها با مردم عام هزاره ‌را به خوبی نشان می‌دهد. دولت تا هنوز در مورد محاصره جاغوری سکوت اختیار کرده است. بخش بزرگی از آواره‌گان جنگ اخیر جاغوری به خانه‌های خود برنگشته اند. اگر دولت تصمیم درست و اساسی برای این مشکل نگیرد، زندگی در جاغوری غیرقابل تحمل خواهد بود.

روز چهار شنبه (5 جدی 97 ) نشستی بین ولسوال جاغوری جناب ملا مدثر! و قوماندان امنیه جاغوری جناب ملا منتظر و یک نفر از علمای کلان قره‌باغ با نماینده های مردم جاغوری در نزدیکی‌های زردآلوی قره‌باغ برگزار شده بود. طالبان بازهم به تزویر متوصل شده اند. آنها گفته اند که دلیل تحریم جاغوری، گلوله‌باران اطراف رسنه توسط نیرو‌های دولتی است و این باعث وحشت مردم شده و آنها را از منطقه فراری داده است. جالب اینجاست که طالبان اصلا نمی خواهند قبول کنند که شلیک نیروهای دولتی فقط یک واکنش است و هنگامی که از سوی خانه‌های رسنه به سوی آنها شلیک می‌شود، آنها مجبور اند که از خود دفاع کنند. آنها حالا تقصیر را بر گردن ما می گذارند و از مردم متجاوز خود چهره مظلومانه‌ای به نمایش می گذارند. فراموش نمی کنیم که چند روز پیش همین مردم وقتی از جاغوری شکست خوردند، رفتند و شعار مرگ برهزاره‌گان سردادند. انگار مردم جاغوری بر رسنه تجاوز کرده اند.

نکته‌ی مهم و قابل تامل این است که طالبان برای جاغوری ولسوال و قوماندان امنیه تعیین کرده اند. این یعنی آنها دست از جاغوری برنخواهند داشت.
تجربه‌های گذشته مردم ما نشان داده است که هرگز و هرگز نباید بر همسایه‌های جاغوری اعتماد کرد. آنها از هر فرصتی علیه مردم‌ ما استفاده کرده و تمام تلاش شان بر ضربه زدن بر باشندگان این خطه استوار است. بستن پیمان با آنها بدون گرفتن تضمین اجرایی واقعی بی‌معنی است. قسم به قران و شاهدگرفتن خدا و دیگر مقدسات، که هیچ گونه جنبه اجرایی ندارند، برای آنها هیچ گونه ارزشی ندارند. آنها راحت پا روی قران گذاشته و ضربه ی شان را خواهند زد.

اما از سویی ناچاریم که با این مردم زندگی کنیم. باید قبول کنیم که تعامل نکردن با انها کار را برای مردم ما دشوار می‌کند. حداقل ما از نگاه دسترسی به شهرهای بزرگ کشور، ناچاریم که از مناطق آنها بگذریم. بهتر است که به ندای دوستی ظاهری آنها لبیک بگوییم اما مثل خود آنها به آن باور نداشته و امادگی صددرصد برای رویارویی با آنها را داشته باشیم. رفتار همسایه‌های ما با جاغوری، الگوی خوبی برای رفتار بعدی ما باید باشند.

به آنها هیچ‌گاه اعتماد نخواهیم کرد زیرا آنها قابل اعتمام نیستند. هیچگاه جنگ طلب نیستیم و تجاوز کار نیستیم اما از حریم خود با جان و دل خود دفاع خواهیم کرد.

◘ مومن زاده- 29 دسامبر 2018-تورنتو- کانادا