بیش ‎از 140جریب زمینی ‎که رئیس‎ جمهور غنی به‎ شرکت الکوزی فروخته‎ است زمین دولتی نه، بلکه زمین شخصی کربلاخان است.

سندهایی ‎که به مرکز خبرنگاری تحقیقی پیک رسیده‎ است، نشان می‎دهد که بیش‌ از 143 جریب زمین ملکیت ورثۀ کربلاخان در ولسوالی ده‎سبز ولایت کابل، سه سال پیش در غیاب مالک اصلی آن، زیر نام زمین دولتی از سوی محمداشرف غنی، رئیس جمهور کشور در بدل (167 افغانی هرمترمربع) بدون مزایده به ‎شرکت الکوزی فروخته شده ‎است.

در حالی‌که هر متر مربع در بازار آزاد املاک کابل، بین 500 تا 600 دالر در سه سال پسین گفته شده ‎است. زمینی‌ که از شرق با منطقۀ رهایشی تره‌خیل، از غرب با میدان‌هوایی کابل، از شمال با تپۀ تره‌خیل و از جنوب با شاهراه کابل–جلال‌آباد موقعیت دارد و اکنون در تصرف شرکت الکوزی قرار دارد. اطراف زمین با کانتینرها احاطه شده و مسئولان شرکت و نگهبانان این مکان‌هم، به خبرنگار پَیک اجازۀ ورود و تصویربرداری نداده‌اند.

مسئولان وزارت شهرسازی و اراضی، می‎پذیرند که زمین یادشده بر اساس مصوبۀ شماره 41 حوت 1394 کابینۀ حکومت، به شرکت الکوزی فروخته شده ‎است. در حالی‌که به‌ گفتۀ دواخان مینه‌پال سخنگوی ریاست جمهوری، پیشنهاد فروش زمین به شرکت الکوزی از جانب وزارت شهرسازی و اراضی به کابینه ارایه شده‌ است.

اگرچه ادارۀ امور ریاست جمهوری در یک نامۀ رسمی به ‎تاریخ 13/4/1394 از وزارت مالیه در بارۀ ادعای عبدالغنی موکل فاطمه مالک زمین فروخته شده، خواهان معلومات شده ‎است. اما سخنگوی وزارت مالیه می‎گوید که با ادغام ریاست املاک این وزارت با وزارت شهرسازی و اراضی، این موضوع ربطی به‎ آنها ندارد و بیش‎ از این هم چیزی در این باره نمی‎گوید. در این‌ حال، مسئولان شهرسازی و اراضی‎هم، تأکید دارند که هیچ سندی از فروش یا قبالۀ این زمین در این نهاد موجود نیست.

در حالی‎که یک نامۀ رسمی دادگاه ولسوالی ده‌سبز عنوانی آمریت مخزن ولایت کابل که به ‌تاریخ 9حوت1393 فرستاده شده، نشان می‌دهد که زمین فروخته شده بخشی‌ از 170 جریب زمین ملکیت شخصی دارای قبالۀ شرعی (شماره 102بر1012مؤرخ 28/3/1333) به ‌نام کربلاخان ثبت و محفوظ است.

دارندۀ قبالۀ شرعی و مالک اصلی زمین «کربلاخان» در سال 1349خورشیدی فوت شده و تنها نواده‌اش فاطمه که در آلمان به‌ سر می‌برد، مالک کنونی زمین است و یکی از نزدیکان‌اش به‌ نام عبدالغنی فرزند محمدعلی را، وکیل «تام‌الاختیار» خود تعیین کرده‌ است.

بر بنیاد سندها و قبالۀ شرعی ارایه شده از سوی عبدالغنی وکیل تام‎الاختیار فاطمه نوادۀ کربلاخان، این زمین به ‎مساحت 170 جریب در سال 1333خورشیدی از سوی محمدظاهرشاه آخرین پادشاه افغانستان، به‎ پاس فداکاری و خدمات شایسته برای دو تن از مقام‎های عالی‎رتبۀ آن‎زمان (کربلاخان و حسین‌علی‎خان) اهدا شده ‎است.

پس از آن‎که شرکت الکوزی در سال 1395 با جابه‎جایی شماری از کانتینرها در زمین زیرنام‎اش آغاز به‎کار می‎کند، عبدالغنی به فرماندهی پولیس کابل عارض شده و خواهان همکاری پولیس برای توقف ساخت‎وساز در زمین می‎شود. اما درخواست و اعتراض عبدالغنی به ‎جایی نمی‎رسد و شرکت الکوزی به ‎کارش ادامه می‎دهد.

در یک نامۀ رسمی ریاست اراضی کابل نیز، به ‎تاریخ 24/11/1398 نگاشته شده که: «موازی 143،45جریب زمین جهت تأسیس و اصلاحات شش فابریکه شرکت الکوزی، فروش آن تصویب گردیده و فعلأ ساحه تحت تصرف شرکت الکوزی می‌باشد.»

هم‌چنان، نامۀ دیگری به‌ امضای عصمت‌الله نیک‌زاد سرپرست معاونیت امور امنیتی معینیت ارشد امنیتی وزارت امور داخله، به ‎تاریخ 26/8/ 1398 از حوزۀ نهم پولیس کابل خواسته‌ است تا مسئول شرکت الکوزی را برای بازپرسی جلب کرده و همراه با مدعی آن به کمیسیون رسیده‌گی به‌ شکایت‌های مجلس نماینده‌گان اعزام شوند.

فواد شاهی، آمر پیشین حوزۀ نهم امنیتی کابل که ‌اکنون در بخش لوژستیک وزارت امور داخله ایفای وظیفه می‌کند، اما سخنگوی این وزارت برای دریافت آقای شاهی و پاسخ به پرسش‌های خبرنگار پَیک، همکاری نکرد.

سخنگوی فرماندهی پولیس کابل هم، می‌گوید که در این باره جزئیاتی در دست ندارد.

از سوی‌دیگر حمیدالله توخی، نایب کمیسیون سمع شکایت‌های مجلس نماینده‌گان می‌گوید که عبدالرحمان الکوزی، بیش‌تر در بیرون از افغانستان به‌ سر می‌برد و به‌ همین دلیل، تاکنون به‌ این کمیسیون حاضر نشده‌ است.

تماس‎های پی‎هم خبرنگار پیک برای دریافت نظر و پاسخ از مسئولان شرکت الکوزی نیز، بی‎نتیجه ماند و هیچ‎یک به‎نماینده‌گی از این شرکت پاسخ نداد.

سخنگوی دادگاه عالی‌ هم در پیوند به‌ این موضوع چیزی نگفت و به تماس‌های بعدی خبرنگار پَیک نیز پاسخ نداد.

با این‌ حال، برخی‌از آگاهان و حقوق‌دانان به‌ این باوراند که فروش زمین‌ و دیگر ملکیت‌های دولتی برای افراد و اشخاص حکمی و حقیقی بر بنیاد قانون استملاک، قانون امور زمین‌داری و دیگر قوانین مرتبط از صلاحیت‌های هیچ‌فردی حتی از رئیس جمهور نیست. به گفتۀ وحید فرزه‌یی عضو انجمن حقوق‌دانان افغانستان، در بحث زمین‌های شخصی، فروش و چگونگی واگذاری زمین، از صلاحیت‌های مالک آن می‌باشد.

آن‎چه که دید‎بان شفافیت افغانستان نیز، بر شیوۀ انتقال ملکیت‎های دولتی و شخصی توام‎ با روی‎کرد سیاسی و امتیازگیری در حکومت کنونی انتقاد می‎کند و تنها مزایده و داوطلبی باز را، از روش‎های قانونی انتقال زمین می‎خواند.

ناصر تیموری مسئول دادخواهی و ارتباطات عامۀ دیدبان شفافیت افغانستان، به‌ این باور است که تنها کارشیوۀ قانونی انتقال ملکیت (زمین) از سوی دولت به افراد و بازرگانان، مزایده و داوطلبی باز است.

عبدالرووف انعامی، عضو مجلس نماینده‌گان به ‎این باور است که در کم‎تر از دو دهۀ پسین، حکومت‎ها نه ‎تنها که نتوانسته بسیاری از زمین‎ها و ملکیت‎های غصب‎شدۀ دولتی را بر گرداند، بلکه در برخی موارد زمین‎های دولتی و مردم را زیر نام حمایت از سرمایه‎گذاران برای برخی از شرکت‎ها و افراد، حاتم‎بخشی کرده ‎است.

آقای انعامی، با نگرانی از ادامۀ واگذاری و فروش زمین‎های دولتی و شخصی به ‎بهای ناچیز برای برخی از افراد،‌ می‎گوید: «زمین‎های زیادی از سوی حکومت وحدت‎ملی به فروش رسیده که پول آن‎هم به خزانۀ دولت ریخته نشده ‎است.»

در تازه‌ترین مورد از فروش و واگذاری زمین‌های دولتی به چهره‌های نزدیک و حامیان انتخاباتی آقای غنی می‌توان از طرح فروش زمین ساحۀ سبز سیلوی مرکزی برای دانشگاه کاردان، یاد کرد. بر بنیاد گزارش تحقیقی سلام‌وطندار، طرح فروش 41 جریب زمین ساحۀ سبز سیلوی مرکزی از سوی رئیس جمهوری غنی به برادر رویا رحمانی، سفیر افغانستان در آمریکا ریخته شده است.

با این‌ همه سندهای منابع رسمی، قبالۀ شرعی دست‌داشته و معلومات گردآوری شده، همه گواه این ‎است که «زمین» ملکیت ورثۀ کربلاخان است و بر بنیاد قانون استملاک؛ فروش و چگونگی واگذاری زمین و ملکیت نیز، تنها صلاحیت مالک اصلی زمین است. اما وکیل ورثه در حال‌حاضر دسترسی و تصرف بر زمینِ مؤکل‌اش ندارد و از حکومت، عدالت می‌خواهد.

اگرچه آقای مینه‌پال از سخنگویان ریاست جمهوری، گفته‌ است که موضوع را از طریق ادارۀ امور پَی‌گیری خواهند کرد، اما هیچ نتیجه‌یی تاکنون درپَی نداشته و هم‌چنان، وزارت‌های مالیه، شهرسازی و اراضی، دادگاه‎عالی و مسئولان ذی‎دخل موضوع همه‎گی بار مسئولیت و پاسخ‎دهی را بر یک‎دیگر انداخته و یاهم از چگونگی فروش و واگذاری زمین، سند و معلوماتی به‎ دست نمی‎دهند که ثابت کند این زمین، ملکیت دولتی بوده و هرگونه دعوا در این‌باره باطل است.

به‌ باور برخی‌ از آگاهان امور، مسئولیت‌گریزی و فروش‌ زمین غیردولتی به بهای ناچیز برای یک شرکت کلان بازرگانی، یک رشوۀ سیاسی و فساد سیستماتیک در نظام است و هم‌چون تصرف‌ها به هدف منافع شخصی، ظلم و زیرپا کردنِ عدالت در جامعۀ مردم‌سالار پنداشته می‌شود.