داود خان در مورد خط دیورند و پشتونستان ریفرندم را پیشنهاد کرد، 1- با پاکستان می مانید. 2- با افغانستان می آیید 3- تشکیل دولت مستقل پایه گذاری می کنید.

تقویم سال 1356 را رقم می زند، داوود خان در مرحله گذار از یک سیاست سنترالیزم و مرکزیت طرفدار شوروی و ضدیت ها با همسایه های شرق و غرب، به یک سیاست همگرایی منطقوی طرف غرب می رود.

سردار نعیم خان وزیر خارجه و برادر سردار محمد داوود موسس جمهوری جوان افغانستان سفر های به امریکا، چند کشور اروپایی عربستان سعودی و ایران می کند، در تمامی این سفر ها عامل پیام داوود خان است، داود خان می خواهد دیگر در تصادم با کشور های سازمان سنتو (ترکیه، ایران، پاکستان) قرار نگیرد؛ از این سازمان عراق خارج گردید و طرفدار شوروی را پیشه کرد.

شاه ایران از طریق نعیم خان و امیر عباس هویدا نخست وزیر ایران. داوود خان را تشویق می کند، با وجودیکه شاه به وعده دادن 500 میلیون دالر کمک به ساختمان خط آهن اسلام قلعه کابل وفا نکرد و سبب شکست پلان پنجساله سوم شد.
داود خان بعد از برگشت از سفر به عربستان و زیارت کعبه شریف پا به ایران گذاشت.

داوود خان در مرکز سیاست های خارجی خود حل خط مساله پشتونستان را جا داد و آنرا مانند یک ارزش سیاسی تثبیت نمود. چرخش یکبارگی داوود خان در این مورد از دید سیاست منطقوی معقول دانسته نشد و برادران آنطرف خط دیورند بخصوص خان عبدالغفار خان (پاچا خان)، هند و شوروی و بلاک شرق را ناراضی ساخت. باران قدیم سرادار، اندونیزیا با رهبری سوکارنو، مصر به رهبری جمال ناصر، بوگوسلاویا به رهبری مارشال تیتو،از این حرکت خوشحال نبودند.

ذوالفقار علی بوتو نخست وزیر پاکستان رهبر پیپلز پارتی سیاست می کرد و یکی از متحدین نزدیک چین بشمار می رفت.
داوود خان راهی پاکستان می شود، مرد با دشمنی دیرینه با این کشور اینبار آمده است تا دشواری های دو کشور را پایان دهد.
او با وجود عدم علاقمندی پاکستان، موضوع دیورند و مساله پشتونستان را طرح می کند و در اولین نشست بیانیه تاریخی خود را ارایه می دارد، این موضوع گیری داوود خان حتی برای بوتو نیز غیر مترقبه و عجیب جلوه کرد تا حدیکه بوتو در بیانیه خود گفت خدا کند دولت افغانستان چیزی را که می گوید عملی کند.

داوود خان در مورد خط دیورند و پشتونستان ریفرندم را پیشنهاد کرد، که حاوی سه واریانت در سه سوال بود که پشتون ها و بلوچ ها باید جواب گویند.
1- با پاکستان می مانید.
2- با افغانستان می آیید
3- تشکیل دولت مستقل پایه گذاری می کنید.

داود خان استدلال اش این بود که:
1- پشتون ها و بلوچ ها با پاکستان نمی روند.
2- اگر از دو وریانت دیگر هر کدامی را بپذیرند به نفع افغانستان است.

داوود خان بعد به لاهور رفت که از جانب بوتو استقبال گرم صورت گرفت و در آنجا ماهده لاهور را به امضا رسانید که حسن همجواری و عدم استفاده از خشونت و عدم مداخله و تحریک قوام بر ضد دولت ها اجزای اساسی آنرا تشکیل می داد.
این معاهده تمامی سیاست های گذشته و گریز نرم از داعیه پشتونستان را معنی می داد،
بعد از این معاهده و چرخش دولت داود خان از سیاست های منطقوی جنگ سرد، نتوانست سالی دوام بیاورد، طرفداران شوروی نظام جمهوری جوان را سرنگون کردند.

سید مسعود
عشق آباد
دوشنبه