دکتر سید عباس صالحی؛ وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی جمهوری اسلامی ایران که در مراسم "آئین یادبود شاعر مجاهد محمد سرور رجایی" صحبت می‌کرد، خاطرنشان ساخت: ایران و افغانستان مشترکات فراوانی در عرصه‌های مختلف داشته‌اند که لیست بلندبالایی را می‌‌توان برشمرد؛ اما در چهار دهه اخیر برخی از مشترکات جدید بین دو ملت افزوده شده که مهم‌ترین آن‌ خون‌شریکی و قلم‌شریکی می‌باشد.

مراسم "آئین یادبود شاعر مجاهد محمد سرور رجایی" به مناسبت درگذشت این فعال فرهنگی، شاعر نامدار و نویسنده پرآوازه افغانستانی در جمهوری اسلامی ایران، چهارشنبه‌شب، 13 اسد، از سوی حوزه هنری انقلاب اسلامی با حضور جمعی از شعرا، هنرمندان و فرهنگیان افغانستانی و ایرانی در تهران برگزار شد.

در ابتدای این مراسم، محمد مهدی دادمان؛ رئیس حوزه هنری انقلاب اسلامی گفت: نبود مرحوم رجایی برای هر دلبسته به فرهنگ و هنر، فقدانی سنگین است و ما حقیقتا داغدار ایشان هستیم.

او افزود: مرحوم رجایی سه مشخصه داشت که به نوعی وجود مبارک‌شان را کم‌نظیر می‌کرد.

رئیس حوزه هنری انقلاب اسلامی گفت: مشخصه اول مرحوم رجایی این بود که ایشان سال های سال، محور شاعران مهاجر افغانستانی در حوزه هنری بودند و با برگزاری محافل شعر و ادبیات افغانستان در "حوزه هنری" که به نوعی شعرا و اهل فرهنگ افغانستانی گرد ایشان جمع می‌شدند و تشکل های فرهنگی هنری شکل می‌گرفت.

او مشخصه دوم مرحوم رجایی را وجوه عمیق و گسترده هنری و ادبی او عنوان کرده، افزود: وجوه عمیق و گسترده مرحوم رجایی در عرصه هنری و ادبی مانع نشده بود از اینکه ایشان رسالت و ماموریت دیگری را برای خودش تعریف کند و مرحوم رجایی حقیقتا روایت‌گر ایثار و مجاهدت مردان دلیر و رشید افغانستانی بود و هر جایی که مجاهدین افغانستانی مجاهدت کرده بودند، مرحوم رجایی تلاش کرده که آن را روایت کند.

این فعال فرهنگی یادآور شد: مشخصه سوم اینکه مرحوم رجایی همه عمر فرهنگی را تلاش کرد که کمک کند به همزیستی و تقویت برادری میان ملت افغانستان و ایران، و تلاش کرد که دل های این دو ملت را با هم نزدیک‌تر کند.

خون‌شریکی و قلم‌شریکی، مهم‌ترین اشتراکات دو ملت
در همین حال، دکتر سید عباس صالحی؛ وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی جمهوری اسلامی ایران در این مراسم خاطرنشان ساخت: ایران و افغانستان، مشترکات فراوانی در عرصه های مختلف داشته که لیست بلندبالایی را می‌توان برشمرد؛ اما در چهار دهه اخیر برخی از مشترکات جدید بین دو ملت افزوده شده که مهم‌ترین آن خون‌شریکی و قلم‌شریکی می‌باشد.

او در ادامه گفت: اولین اشتراکی که به وجود آمده خون‌شریکی است، که شاید در سابقه تاریخی ما نبوده و یا کمتر بوده؛ اما در این دوره 40 ساله خون ملت افغانستان و ایران درهم‌آمیخت که هم در دوره دفاع مقدس، هزاران افغانستانی در میدان دفاع مقدس حضور داشتند و با ایثارگری های شان شهید و جانباز شدند و از آن سوی دیگر در حالی که خود ایران در شرایط انقلاب و جنگ بود؛ اما اما ایرانی هایی بودند که در دوران اشغال شوروی در میدان مقاومت افغانستان شرکت کردند و در همانجا شهید شدند، و همچنین در این اواخر نیز مدافعان حرم که شامل افغانستانی و ایرانی می‌شوند در کنار هم در دفاع از حرم و عتبات پا به پای هم بودند و هستند.

به باور وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران، این خون‌شریکی بخش دیگری از اشتراکات این دو ملت را پدید آورد و مرحوم رجایی توجه داشت که این زاویه بسیار یک زوایه مهم برای همزبانی و همدلی دو ملت است و او همت کرد که این خون‌شریکی را روایت کند و عمر خود را پای این روایت گذاشت.

وزیر فرهنگ و ارشاد اسلامی ایران تاکید کرد: بخش دیگری از اشتراکات به میان‌آمده، قلم‌شریکی در کنار خون‌شریکی است که اگر ما دو بال تمدن‌سازی را خون و قلم بدانیم (مدال علما و دماء شهدا) به این نتیجه می‌رسیم. همانطور که ایرانیان و افغانستانی ها در این چهار دهه در کنار اینکه خون‌شریک شدند قلم‌شریک نیز شده اند.

دکتر صالحی اظهار داشت: مرحوم رجایی در هر دو بخش این اشتراکات تازه (خون‌شریکی و قلم‌شریکی) نقش مؤثری را ایفا کرد.

رجایی، پاسدار میراث مقدس «برادری»
در ادامه این مراسم، محسن سعیدی؛ شاعر و نویسنده افغانستانی گفت: ما باید کارهای نیمه تمام مرحوم رجایی را تکمیل نموده و راه وی را ادامه دهیم.

این شاعر و نویسنده با بیان اینکه شاهکار رجایی، پاسداری از یک میراث مقدس انسانی و اسلامی به نام "برادری" بود، تصریح کرد: متاسفانه ما از شیاطینی که شبانه روزی برای بر‌هم‌زدن این برادری ما تلاش می کنند و از هیچ نوع فرصتی دریغ نمی‌کنند غافل هستیم و دشمنان امت واحده اسلامی دوست ندارند که حتی در ذهن ما وحدت امت اسلامی و وحدت اقلیمی فرهنگی خطور بکند.

او در پایان یادآور شد: مرحوم رجایی یک‌تنه جبهه ای را علیه برنامه های شیطانی به پیش می‌برد و راه رجایی باید با پشتوانه و به صورت گروهی و قوت تمام ادامه پیدا کند.

قابل ذکر است که مرحوم محمد سرور رجایی؛ نویسنده پرآوازه، شاعر شناخته‌شده و فعال فرهنگی افغانستانی در جمهوری اسلامی ایران، پنج‌شنبه (7 اسد/ مرداد) بر اثر ابتلا به کرونا در 52 سالگی درگذشت.

محمد سرور رجایی بیشتر عمر خود را در کنار این‌که مؤسس «خانه ادبیات افغانستان» و از فعالان نامدار این حوزه بود، به فعالیت‌های پژوهشی در مورد شهدای افغانستانی 8 سال دفاع مقدس جمهوری اسلامی ایران در برابر تجاوز رژیم بعث عراق و همچنین شهدای ایرانی جهاد مردم مسلمان افغانستان در برابر تجاوز ارتش سرخ شوروی و بالاتر از آن، ایمان قلبی، باور، خاطرات و اشعار مردم افغانستان به حضرت امام خمینی(ره)، بنیان‌گذار انقلاب اسلامی اختصاص داد.

«از دشت لیلی تا جزیره مجنون»، «ماموریت خدا» و «در آغوش قلب‌ها» آثار منتشرشده مرحوم رجایی‌ است.

کتاب خاطرات «شهید دکتر سید علی‌شاه موسوی گردیزی» از فرماندهان جهادی و زندانی‌ بی‌گناه زندان امریکایی گوانتانامو که در حمله انتحاری گروه داعش در شهر گردیز؛ مرکز ولایت پکتیا به شهادت رسید، دیگر محصول تلاش‌های محمد سرور رجایی‌ است که به زودی منتشر خواهد شد.

انتشار مجله «باغ» ویژه کودکان افغانستانی هم از دیگر ثمرات عمر کوتاه اما پربار مرحوم رجایی است.

مرحوم رجایی از اعضای دفتر مطالعات جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی و نیز عضو هیأت تحریریه مجله‌های سوره و راه بود و ده‌ها مقاله، یادداشت و گزارش درباره روابط فرهنگی ایران و افغانستان از او به یادگار مانده است.

او چندین دوره دبیری جشنواره «قند پارسی»، جشنواره خانه ادبیات افغانستان را نیز بر عهده داشت.