واژه «عید» به معنای رجوع و برگشتن است و «قربان» به معنای قربانی یا هر آنچه با آن بر پروردگار، تقرب جویند. از اینرو، میتوان عید قربان را به معنای بازگشت انسان به مقام تقرّب الهی دانست. این مقام در سایه مبارزه با هواهای نفسانی و در پرتو تهذیب، خودسازی و بهرهوری از فرصتهای ناب به دست میآید. زایران خانه خدا که پس از تحمّل مرارتهای بسیار و پرهیز از آلایشهای دنیوی، اینک به منزلگاه آخر رسیدهاند، و نیز مردمانی که این روز را از روزهای ویژه الهی میدانند، عید قربان را جشن میگیرند. در این روز، مردمان مسلمان، با بزرگداشت خاطره ابراهیم و اسماعیل و با درسآموزی از ایثار تأثیرگذار آن دو بزرگمرد یکتاپرستِ تاریخ، بار دیگر با نهیب بر اندیشههای خویش، باورهای خود را به ستیز با خودخواهیها و منیتها میفرستند، تا در پیکار اصلی با هواهای نفسانی ـ که به جهاد اکبر تعبیر شده ـ پیروز میدان باشند.