واژه «عید» به معنای رجوع و برگشتن است و «قربان» به معنای قربانی یا هر آن‏چه با آن بر پروردگار، تقرب جویند. از این‏رو، می‏توان عید قربان را به معنای بازگشت انسان به مقام تقرّب الهی دانست. این مقام در سایه مبارزه با هواهای نفسانی و در پرتو تهذیب، خودسازی و بهره‏وری از فرصت‏های ناب به دست می‏آید. زایران خانه خدا که پس از تحمّل مرارت‏های بسیار و پرهیز از آلایش‏های دنیوی، اینک به منزل‏گاه آخر رسیده‏اند، و نیز مردمانی که این روز را از روزهای ویژه الهی می‏دانند، عید قربان را جشن می‏گیرند. در این روز، مردمان مسلمان، با بزرگ‏داشت خاطره ابراهیم و اسماعیل و با درس‏آموزی از ایثار تأثیرگذار آن دو بزرگ‏مرد یکتاپرستِ تاریخ، بار دیگر با نهیب بر اندیشه‏های خویش، باورهای خود را به ستیز با خودخواهی‏ها و منیت‏ها می‏فرستند، تا در پیکار اصلی با هواهای نفسانی ـ که به جهاد اکبر تعبیر شده ـ پیروز میدان باشند.